Diabetes type 2 behandeling

De behandeling van diabetes type 2 heeft als doel de bloedsuiker te reguleren en complicaties te voorkomen. Dit gebeurt met een combinatie van leefstijlaanpassingen en, indien nodig, Medicijnen. Dit artikel geeft een overzicht van alle behandelopties.

Behandeldoelen

Primaire doelen

  • Bloedsuiker onder controle (HbA1c ≤53 mmol/mol)
  • Klachten verminderen
  • Complicaties voorkomen of vertragen
  • Goede kwaliteit van leven behouden

Streefwaarden

Parameter Streefwaarde
HbA1c ≤53 mmol/mol (individueel bepaald)
Nuchtere bloedsuiker 4-7 mmol/L
Bloeddruk <140/90 mmHg
LDL-cholesterol <2,6 mmol/L (of <1,8 bij hoog risico)

Stap 1: Leefstijl

Leefstijlaanpassingen zijn de basis van elke behandeling:

Voeding

  • Gezond en gevarieerd eten
  • Minder koolhydraten, meer vezels
  • Vermijd suikerhoudende dranken
  • Portiecontrole

Uitgebreide voedingsinformatie

Beweging

  • Minimaal 150 minuten per week matig intensief
  • 2x per week krachttraining
  • Minder lang stilzitten

Meer over beweging

Gewicht

  • 5-10% gewichtsverlies kan diabetes in remissie brengen
  • Buikvet verminderen is essentieel
  • GLI-programma's beschikbaar (vergoed)

Stoppen met roken

  • Roken verergert alle complicaties
  • Hulp beschikbaar (huisarts, apotheek)

Effect van leefstijl: Bij sommige mensen is leefstijlverandering voldoende om diabetes onder controle te krijgen, zonder medicijnen.

Stap 2: Orale medicatie

Metformine (eerste keus)

  • Vermindert glucoseproductie door lever
  • Verbetert insulinegevoeligheid
  • Geen gewichtstoename
  • Veroorzaakt geen hypo's
  • Langste ervaring, goedkoop

SGLT2-remmers

  • Glucose wordt via urine uitgescheiden
  • Gewichtsverlies
  • Beschermt hart en nieren
  • Voorbeelden: dapagliflozine, empagliflozine

GLP-1-agonisten

  • Stimuleren insulineproductie bij hoge bloedsuiker
  • Remmen eetlust → gewichtsverlies
  • Beschermen hart
  • Meestal injectie, soms tablet
  • Voorbeelden: Ozempic, Victoza, Rybelsus

Meer over GLP-1 medicijnen

DPP-4-remmers

  • Stimuleren insulineproductie
  • Gewichtsneutraal
  • Voorbeelden: sitagliptine, linagliptine

Sulfonylureumderivaten

  • Stimuleren alvleesklier tot insulineproductie
  • Kunnen hypo's veroorzaken
  • Kunnen gewichtstoename geven
  • Voorbeelden: gliclazide, glimepiride

Uitgebreide medicatie-informatie

Stap 3: Insuline

Insuline wordt overwogen wanneer:

  • Orale medicatie onvoldoende werkt
  • Bètacellen te weinig insuline produceren
  • Bij ernstig verhoogde bloedsuiker
  • Tijdelijk: bij ziekte, operatie, zwangerschap

Soorten insuline

Type Werking Wanneer
Langwerkend (basaal) 24 uur 1x per dag, vaak 's avonds
Kortwerkend (bolus) 3-5 uur Bij maaltijden
Mix-insuline Combinatie 1-2x per dag

Start vaak met basaalinsuline

  • 1x per dag injecteren
  • Naast orale medicatie
  • Dosis geleidelijk opbouwen

Behandelschema

De behandeling wordt stapsgewijs opgebouwd:

  1. Start: Leefstijladvies + metformine
  2. Na 3 maanden: HbA1c nog te hoog? → 2e middel toevoegen
  3. Keuze 2e middel: Afhankelijk van hart-/nierproblemen, gewicht
  4. Eventueel: 3e middel of insuline

Voorkeur bij hart-vaatziekte

SGLT2-remmer of GLP-1-agonist met bewezen bescherming

Voorkeur bij nierziekte

SGLT2-remmer (nierbeschermend effect)

Voorkeur bij overgewicht

GLP-1-agonist of SGLT2-remmer (gewichtsverlies)

Monitoring

Regelmatige controles

  • HbA1c: 2-4x per jaar
  • Bloeddruk: Elke controle
  • Cholesterol: Jaarlijks
  • Nierfunctie: Jaarlijks (eGFR, albumine/creatinine)
  • Oogonderzoek: Elke 2 jaar (diabetische retinopathie)
  • Voetonderzoek: Jaarlijks

Zelf bloedsuiker meten

  • Niet altijd nodig bij type 2 zonder insuline
  • Wel nuttig bij insulinegebruik
  • Bij verandering medicatie of leefstijl
  • CGM (sensor) steeds vaker beschikbaar

Het diabetesteam

Je wordt begeleid door verschillende zorgverleners:

  • Huisarts: Coördineert zorg, schrijft medicatie voor
  • Praktijkondersteuner (POH): Controles, educatie, begeleiding
  • Diëtist: Voedingsadvies
  • Internist: Bij complexe diabetes
  • Diabetesverpleegkundige: Educatie, insuline-instructie
  • Podotherapeut: Voetverzorging
  • Oogarts: Screening retinopathie

Remissie van diabetes

Diabetes type 2 kan in remissie gaan:

  • HbA1c <48 mmol/mol zonder medicatie
  • Bereikbaar door fors gewichtsverlies (10-15%)
  • Vooral effectief in eerste jaren na diagnose
  • Leefstijl blijft essentieel om remissie te behouden

DiRECT-studie: 46% van patiënten met recent gediagnosticeerde diabetes bereikte remissie door intensieve gewichtsverliesprogramma.

Veelgestelde vragen

Moet ik altijd medicijnen gebruiken?

Niet altijd. Sommige mensen bereiken goede controle met alleen leefstijlaanpassingen. Anderen hebben medicijnen nodig voor voldoende regulatie.

Betekent insuline dat mijn diabetes erger is?

Niet per se. Insuline is een effectieve behandeling wanneer de alvleesklier te weinig produceert. Dit is een normaal beloop van diabetes type 2.

Kan ik stoppen met medicijnen als ik afval?

Soms wel, onder begeleiding van je arts. Stop nooit zelf met medicijnen.

Hoe lang duurt de behandeling?

Diabetes type 2 is chronisch. Behandeling is meestal levenslang, maar kan minder intensief worden bij goede leefstijl en gewichtsverlies.

Gerelateerde informatie

Laatst bijgewerkt: