Complicaties van diabetes type 2
Langdurig verhoogde bloedsuiker kan schade veroorzaken aan bloedvaten en zenuwen. Dit leidt tot complicaties aan verschillende organen. Het goede nieuws: met goede behandeling zijn veel complicaties te voorkomen of te vertragen.
Waarom ontstaan complicaties?
Hoge bloedsuiker beschadigt op twee manieren:
Microvasculair (kleine bloedvaten)
- Schade aan kleine bloedvaten
- Treft: ogen, nieren, zenuwen
- Sterk gerelateerd aan bloedsuikercontrole
Macrovasculair (grote bloedvaten)
- Versnelde aderverkalking (atherosclerose)
- Treft: hart, hersenen, benen
- Ook beïnvloed door bloeddruk en cholesterol
Overzicht complicaties
| Complicatie | Aangedaan orgaan | Type |
|---|---|---|
| Retinopathie | Ogen | Micro |
| Nefropathie | Nieren | Micro |
| Neuropathie | Zenuwen | Micro |
| Cardiovasculaire ziekte | Hart | Macro |
| Cerebrovasculaire ziekte | Hersenen | Macro |
| Perifeer vaatlijden | Benen/voeten | Macro |
| Diabetische voet | Voeten | Beide |
Ogen (diabetische retinopathie)
Wat gebeurt er?
- Kleine bloedvaten in netvlies worden beschadigd
- Bloedinkjes en vochtophoping
- In ernstige gevallen: nieuwe, broze vaatjes groeien
- Kan leiden tot blindheid
Symptomen
- Vaak geen klachten in begin
- Later: wazig zien, vlekken, verminderd zicht
Screening
- Oogfoto (fundoscopie) elke 2 jaar
- Jaarlijks bij bekende retinopathie
- Vroege opsporing voorkomt blindheid
Behandeling
- Goede bloedsuiker- en bloeddrukcontrole
- Laserbehandeling
- Injecties in het oog (anti-VEGF)
Nieren (diabetische nefropathie)
Wat gebeurt er?
- Kleine bloedvaten in nieren worden beschadigd
- Nieren kunnen afvalstoffen minder goed filteren
- Eiwit lekt in urine
- Kan leiden tot nierfalen en dialyse
Symptomen
- Lange tijd geen klachten
- Later: vermoeidheid, vocht vasthouden, hoge bloeddruk
Screening
- Jaarlijks bloedonderzoek (eGFR)
- Jaarlijks urineonderzoek (albumine/creatinine ratio)
Behandeling
- Bloeddrukcontrole (ACE-remmers/ARB's)
- SGLT2-remmers (nierbeschermend)
- Goede bloedsuikerregulatie
- Eiwitbeperking in voeding (soms)
Zenuwen (diabetische neuropathie)
Soorten
Perifere neuropathie (meest voorkomend)
- Treft handen en voeten (handschoen-sok patroon)
- Tintelingen, gevoelloosheid, brandend gevoel
- Pijn, vooral 's nachts
- Verminderd gevoel voor warmte/koude
Autonome neuropathie
- Treft onwillekeurige functies
- Maagontlediging vertraagd (gastroparese)
- Blaasproblemen
- Erectiestoornissen
- Duizeligheid bij opstaan
- Verminderd aanvoelen van hypo
Behandeling
- Bloedsuiker optimaliseren (voorkomt verergering)
- Pijnmedicatie (pregabaline, duloxetine, amitriptyline)
- Voetcontroles (voorkomen wonden)
Hart en bloedvaten
Risico's
- 2-4x verhoogd risico op hartinfarct
- Verhoogd risico op beroerte
- Hartfalen komt vaker voor
- Vaak "stille" hartproblemen (zonder typische pijn)
Waarom extra risico?
- Diabetes versnelt aderverkalking
- Vaak gecombineerd met hoge bloeddruk en cholesterol
- Ontstekingsprocessen
Preventie
- Bloedsuiker onder controle
- Bloeddruk behandelen (<140/90)
- Cholesterol verlagen (statine)
- Niet roken
- Gezond gewicht en beweging
- SGLT2-remmers of GLP-1-agonisten bij risico
Voeten (diabetische voet)
Waarom zijn voeten kwetsbaar?
- Verminderd gevoel door neuropathie
- Slechte doorbloeding door vaatlijden
- Wondjes worden niet opgemerkt
- Genezing gaat traag
- Infecties ontstaan gemakkelijk
Risico's
- Wonden (ulcera)
- Infecties
- Gangreen (afsterven weefsel)
- Amputatie (in ernstige gevallen)
Preventie
- Dagelijks voeten controleren
- Goede voetverzorging
- Passend schoeisel
- Niet blootsvoets lopen
- Regelmatige controle door podotherapeut
- Jaarlijks voetonderzoek bij arts
Direct naar de dokter bij:
- Wondje dat niet geneest
- Roodheid, warmte of zwelling
- Pus of vieze geur
- Zwarte plekken op de huid
- Koorts bij voetwond
Andere complicaties
Huid
- Droge huid
- Schimmelinfecties
- Bacteriële infecties
Mond
- Tandvleesontsteking (parodontitis)
- Tandverlies
- Droge mond
Seksuele functie
- Erectiestoornissen bij mannen
- Verminderd libido
- Vaginale droogheid bij vrouwen
Psychische klachten
- Depressie komt vaker voor
- Diabetes distress (last van de ziekte)
Complicaties voorkomen
De belangrijkste maatregelen
- HbA1c: Streefwaarde halen (meestal ≤53)
- Bloeddruk: <140/90 mmHg
- Cholesterol: LDL verlagen met statine
- Niet roken
- Gezond gewicht
- Regelmatige screening
Screeningsschema
| Onderzoek | Frequentie |
|---|---|
| HbA1c | 2-4x per jaar |
| Bloeddruk | Elke controle |
| Cholesterol | Jaarlijks |
| Nierfunctie (eGFR, albumine) | Jaarlijks |
| Oogfoto | Elke 2 jaar (of jaarlijks) |
| Voetonderzoek | Jaarlijks |
Veelgestelde vragen
Krijg ik sowieso complicaties?
Nee, met goede behandeling zijn veel complicaties te voorkomen of te vertragen. Hoe beter de bloedsuiker, bloeddruk en cholesterol, hoe lager het risico.
Hoe lang duurt het voordat complicaties ontstaan?
Complicaties ontwikkelen zich over jaren. Maar bij diagnose van type 2 is de bloedsuiker vaak al jaren verhoogd, dus screening start direct.
Kunnen complicaties herstellen?
Sommige complicaties (vooral in vroeg stadium) kunnen stabiliseren of verbeteren met goede behandeling. Schade aan zenuwen is vaak moeilijker te herstellen.
Waarom screening als ik geen klachten heb?
Veel complicaties geven pas laat klachten. Vroege opsporing maakt behandeling effectiever en voorkomt ernstige gevolgen.
Gerelateerde informatie
Laatst bijgewerkt: