Medicijnen bij diabetes type 2

Overzicht medicijncategorieën

Metformine

Eerste keus bij diabetes type 2

Werking

• Vermindert glucoseproductie door de lever
• Verbetert insulinegevoeligheid in spieren
• Vermindert glucoseopname in darmen licht

Voordelen

• Geen gewichtstoename
• Veroorzaakt geen hypo's (alleen)
• Zeer lange ervaring, veilig
• Goedkoop
• Mogelijk cardiovasculaire bescherming

Bijwerkingen

• Maag-darmklachten (misselijkheid, diarree)
• Metaalsmaak
• Verminderde B12-opname (langdurig)

Tips

• Start laag, bouw langzaam op
• Innemen bij of na maaltijd
• Slow-release versie geeft minder maagklachten

Contra-indicaties

• Ernstige nierfunctiestoornis (eGFR <30)
• Acuut nierfalen
• Ernstige leverziekte

SGLT2-remmers

Voorbeelden: dapagliflozine (Forxiga), empagliflozine (Jardiance), canagliflozine (Invokana)

Werking

• Blokkeren glucose-herresorptie in nieren
• Glucose wordt uitgescheiden via urine
• Onafhankelijk van insuline

Voordelen

• Gewichtsverlies (2-3 kg)
• Bloeddrukdaling
• Hartbescherming (minder hartfalen)
• Nierbescherming
• Geen hypo's (alleen)

Bijwerkingen

• Genitale schimmelinfecties (vaker bij vrouwen)
• Urineweginfecties
• Vaker plassen
• Uitdroging bij te weinig drinken
• Diabetische ketoacidose (zeldzaam)

Wanneer voorkeur?

• Hartfalen
• Chronische nierziekte
• Atherosclerotische hartziekte
• Wens tot gewichtsverlies

GLP-1-receptoragonisten

Voorbeelden:

• Injecties: semaglutide (Ozempic), liraglutide (Victoza), dulaglutide (Trulicity)
• Tabletten: semaglutide (Rybelsus)

Werking

• Bootsen het hormoon GLP-1 na
• Stimuleren insulineafgifte (alleen bij hoge bloedsuiker)
• Remmen glucagonafgifte
• Vertragen maagontlediging
• Verminderen eetlust (werken in hersenen)

Voordelen

• Fors gewichtsverlies (5-15%)
• Cardiovasculaire bescherming
• Geen hypo's (alleen)
• 1x per week dosering (sommige)

Bijwerkingen

• Misselijkheid (vooral begin)
• Braken
• Diarree of obstipatie
• Reactie op injectieplaats

Tips bij misselijkheid

• Start met lage dosis, bouw langzaam op
• Eet kleinere porties
• Vermijd vetrijk eten
• Klachten nemen vaak af na weken

Uitgebreide informatie over GLP-1 medicijnen

GLP-1 medicijnen: de moderne keuze bij diabetes type 2

GLP-1 receptoragonisten zijn de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de meest effectieve behandelopties voor diabetes type 2. Ze verlagen niet alleen de bloedsuiker, maar zorgen ook voor aanzienlijk gewichtsverlies (10-22%) en bieden bewezen cardiovasculaire bescherming. Ze worden door artsen steeds vaker als tweede keus na metformine aanbevolen bij overgewicht of hart-vaatziekte.

Voordelen ten opzichte van andere diabetes-medicijnen

DPP-4-remmers (gliptines)

Voorbeelden: sitagliptine (Januvia), linagliptine (Trajenta), saxagliptine, alogliptine

Werking

• Remmen afbraak van incretinehormonen (GLP-1, GIP)
• Verhogen hierdoor insulineafgifte
• Verminderen glucagonafgifte

Voordelen

• Gewichtsneutraal
• Geen hypo's (alleen)
• Weinig bijwerkingen
• Tablet, 1x per dag
• Goed verdragen

Nadelen

• Minder effectief dan GLP-1-agonisten
• Geen gewichtsverlies
• Geen bewezen hart-/nierbescherming

Bijwerkingen

• Hoofdpijn
• Bovenste luchtweginfectie
• Gewrichtspijn (zeldzaam)

Sulfonylureumderivaten (SU's)

Voorbeelden: gliclazide, glimepiride, tolbutamide

Werking

• Stimuleren bètacellen tot insulineafgifte
• Onafhankelijk van bloedsuikerspiegel

Voordelen

• Effectief in verlagen bloedsuiker
• Lange ervaring
• Goedkoop

Nadelen

• Risico op hypoglykemie
• Gewichtstoename
• Putten bètacellen uit op lange termijn
• Geen hartbescherming

Insuline

Wanneer insuline?

• Tabletten geven onvoldoende regulatie
• Alvleesklier produceert te weinig insuline
• Tijdelijk bij ziekte of operatie
• Zwangerschap

Soorten insuline

Bij type 2: vaak starten met

• Langwerkende insuline 1x daags (basaal)
• Naast orale medicatie
• Geleidelijk opbouwen tot streefwaarde

Combinatietherapie

Veel voorkomende combinaties

• Metformine + SGLT2-remmer
• Metformine + GLP-1-agonist
• Metformine + DPP-4-remmer
• Metformine + SU-derivaat
• Metformine + basaalinsuline

Combinatiepreparaten

Er bestaan tabletten met twee middelen gecombineerd (bijv. metformine + sitagliptine in Janumet).

Keuze van medicatie

De keuze hangt af van:

• Hart-vaatziekte: SGLT2-remmer of GLP-1-agonist
• Hartfalen: SGLT2-remmer
• Nierziekte: SGLT2-remmer
• Overgewicht: GLP-1-agonist of SGLT2-remmer
• Hypo-risico vermijden: Niet SU of insuline
• Kosten: Metformine goedkoopst

Veelgestelde vragen

Moet ik mijn leven lang medicijnen slikken?

Meestal wel, maar bij fors gewichtsverlies en goede leefstijl kan medicatie soms afgebouwd worden. Overleg altijd met je arts.

Zijn deze medicijnen veilig?

Ja, alle medicijnen zijn uitgebreid getest. Je arts weegt voordelen af tegen mogelijke bijwerkingen voor jouw situatie.

Kan ik van metformine overstappen?

Bij bijwerkingen of onvoldoende effect kan je arts een ander middel voorschrijven of toevoegen. Metformine blijft vaak de basis.

Wat als ik een dosis vergeet?

Neem de volgende dosis op het normale tijdstip. Neem geen dubbele dosis. Lees de bijsluiter voor specifieke instructies per medicijn.

Gerelateerde informatie

• Wat is diabetes type 2?
• Behandeling van diabetes
• GLP-1 medicijnen (Ozempic, Wegovy)
• Bloedsuiker verlagen
• HbA1c waarden