De uitdaging van pijn bij pancreatitis

Pijn is het meest invaliderende symptoom van pancreatitis. Bij acute pancreatitis is de pijn vaak hevig maar tijdelijk. Bij chronische pancreatitis kan de pijn maanden tot jaren aanhouden en het dagelijks leven ernstig beperken. Effectieve pijnbestrijding is daarom een centraal onderdeel van de behandeling.

Pijn bij acute pancreatitis

De pijn bij acute pancreatitis is typisch:

  • Hevig en constant (geen koliekpijn)
  • Gelokaliseerd in de bovenbuik
  • Uitstralend naar de rug
  • Verergerd door eten
  • Soms verlicht door vooroverbuigen

Bij acute pancreatitis wordt de pijn behandeld met intraveneuze pijnstilling, meestal opioïden zoals morfine of fentanyl. De pijn neemt doorgaans af naarmate de ontsteking verbetert.

Pijn bij chronische pancreatitis

Bij chronische pancreatitis is het pijnpatroon vaak complexer. Sommige patiënten hebben constante pijn, anderen hebben aanvallen van pijn afgewisseld met pijnvrije periodes. De oorzaken van chronische pijn zijn meervoudig:

  • Ontstekingsschade aan zenuwuiteinden in de alvleesklier
  • Drukverhoging in de pancreasgang door verstoppingen of stricturen
  • Pseudocysten die druk geven
  • Centrale sensitisatie (het zenuwstelsel wordt overgevoelig)

Medicamenteuze behandeling

Stap 1: Eenvoudige pijnstillers

Bij milde pijn wordt gestart met paracetamol of NSAID's (zoals ibuprofen of naproxen). NSAID's moeten met voorzichtigheid worden gebruikt vanwege bijwerkingen op maag en nieren.

Stap 2: Zwakke opioïden

Als eenvoudige pijnstillers niet voldoende zijn, kunnen zwakke opioïden worden toegevoegd, zoals tramadol of codeïne.

Stap 3: Sterke opioïden

Bij ernstige pijn zijn soms sterke opioïden nodig, zoals morfine, oxycodon of fentanyl. Deze medicijnen zijn effectief maar hebben belangrijke nadelen:

  • Risico op afhankelijkheid
  • Obstipatie (vaak ernstig)
  • Tolerantie (steeds hogere dosis nodig)
  • Cognitieve bijwerkingen

Aanvullende medicijnen

Sommige medicijnen die niet primair als pijnstiller zijn ontwikkeld, kunnen helpen bij chronische pancreatitispijn:

  • Antidepressiva (amitriptyline, duloxetine) - werken op pijnbanen in het zenuwstelsel
  • Anti-epileptica (pregabaline, gabapentine) - dempen zenuwpijn
  • Pancreasenzymen - kunnen bij sommige patiënten pijn verminderen

Interventionele behandelingen

Coeliacusblokkade

Bij de coeliacusblokkade wordt het zenuwknooppunt (plexus coeliacus) dat pijnsignalen van de alvleesklier naar de hersenen geleidt, geblokkeerd met lokale anesthetica of alcohol. Dit kan via de rug (percutaan) of via de maag (endoscopisch) worden uitgevoerd. De effectiviteit varieert: sommige patiënten hebben langdurige verlichting, bij anderen werkt het tijdelijk of niet.

Endoscopische behandeling

Als de pijn wordt veroorzaakt door een vernauwing of steen in de pancreasgang, kan endoscopische behandeling helpen:

  • Stentplaatsing om de gang open te houden
  • Verwijderen van stenen
  • Drainage van pseudocysten

Chirurgische opties

Bij patiënten met een verwijd kanaalsysteem kan een drainage-operatie (Puestow of Frey procedure) pijnverlichting geven. Bij sommige patiënten met ernstige, onbehandelbare pijn kan een totale pancreatectomie met eilandjestransplantatie worden overwogen.

Niet-medicamenteuze benaderingen

  • Voeding - Kleine, vetarme maaltijden kunnen pijn verminderen
  • Alcohol abstinentie - Essentieel bij alcoholische pancreatitis
  • Stoppen met roken - Roken verergert pancreatitis en pijn
  • Ontspanningstechnieken - Kunnen helpen bij pijnmanagement
  • Psychologische ondersteuning - Chronische pijn heeft grote impact op mentaal welzijn

Multidisciplinaire aanpak

De beste resultaten worden bereikt met een multidisciplinaire aanpak, waarbij verschillende specialisten samenwerken:

  • MDL-arts
  • Pijnspecialist (anesthesioloog)
  • Chirurg
  • Diëtist
  • Psycholoog

Hulp zoeken

Als uw pijn onvoldoende onder controle is, vraag dan om verwijzing naar een pijncentrum of een expertisecentrum voor pancreatitis.

Gerelateerde onderwerpen

Laatst bijgewerkt: