Galblaasontsteking (cholecystitis)

Let op: Galblaasontsteking is een acute aandoening die meestal behandeling in het ziekenhuis vereist. Bij verdenking op cholecystitis: neem direct contact op met een arts.

Galblaasontsteking, medisch cholecystitis genoemd, is een ontsteking van de galblaaswand. Het ontstaat meestal door een galsteen die de uitgang van de galblaas blokkeert. Dit artikel legt uit hoe je het herkent en wat de behandeling is.

Oorzaken

Acute calculeuze cholecystitis (met galstenen)

Dit is de meest voorkomende vorm (90-95%):

  • Een galsteen blokkeert de galblaashals of ductus cysticus
  • Gal kan niet weg uit de galblaas
  • De galblaas rekt uit en raakt geïrriteerd
  • Bacteriën kunnen de galblaas infecteren

Acalculeuze cholecystitis (zonder galstenen)

Minder vaak (5-10%), maar vaak ernstiger:

  • Bij ernstig zieke patiënten (IC, na grote operatie)
  • Bij langdurig vasten of intraveneuze voeding
  • Door verminderde bloedtoevoer
  • Bij diabetes of vaatziekten

Symptomen

Typische klachten

  • Pijn rechtsboven in de buik: Constant, niet koliekachtig
  • Uitstraling: Naar rug of rechterschouder
  • Koorts: Vaak 38-39°C
  • Misselijkheid en braken: Veelvoorkomend
  • Verminderde eetlust: Geen zin in eten

Verschil met galkoliek

Galkoliek Cholecystitis
Pijn komt en gaat Pijn is constant
Duurt minuten tot uren Duurt dagen
Geen koorts Vaak koorts
Gaat vanzelf over Wordt erger zonder behandeling

Murphy's sign

Een klassiek onderzoeksteken: de arts drukt onder je rechterribbenboog terwijl je inademt. Bij cholecystitis stopt de inadem door de pijn.

Wanneer naar de dokter?

Ga direct naar de spoedeisende hulp bij:

  • Hevige buikpijn die niet overgaat
  • Koorts met buikpijn
  • Gespannen, harde buik
  • Geelzucht (gele huid of ogen)
  • Niet kunnen eten of drinken door braken

Diagnose

Lichamelijk onderzoek

  • Drukpijn rechtsboven in buik
  • Murphy's sign (zie boven)
  • Koorts meten

Bloedonderzoek

  • Ontstekingswaarden: CRP en leukocyten verhoogd
  • Leverwaarden: Kunnen licht verhoogd zijn
  • Bilirubine: Verhoogd bij galwegblokkade

Echo van de buik

Eerste keus beeldvorming:

  • Toont galstenen
  • Verdikte galblaaswand (>3 mm)
  • Vocht rond de galblaas
  • Murphy's sign onder echo

Aanvullend onderzoek

  • CT-scan: Bij onduidelijkheid of complicaties
  • MRCP: Bij verdenking galwegstenen
  • HIDA-scan: Als echo niet duidelijk is

Ernst en classificatie

Milde cholecystitis (graad I)

  • Geen orgaanfalen
  • Beperkte ontsteking
  • Goede respons op behandeling

Matige cholecystitis (graad II)

  • Hogere ontstekingswaarden (leukocyten >18.000)
  • Palpabele massa rechtsboven
  • Klachten langer dan 72 uur
  • Lokale complicaties

Ernstige cholecystitis (graad III)

  • Orgaanfalen (hart, nier, lever, longen)
  • Septische shock
  • Bewustzijnsdaling

Complicaties

Gangreneuze cholecystitis

  • Afsterven van galblaaswand
  • Ernstige vorm
  • Hogere sterfte

Perforatie

  • Scheuren van de galblaas
  • Lekkage van gal in buikholte
  • Buikvliesontsteking (peritonitis)

Empyeem

  • Pus in de galblaas
  • Ernstige infectie
  • Hoge koorts, ziek

Cholangitis

Als ook de galwegen ontstoken raken. Kenmerken:

  • Koorts met koude rillingen
  • Geelzucht
  • Buikpijn (Charcot's triade)

Behandeling

Ziekenhuisopname

Bijna altijd nodig voor:

  • Infuus (vocht en medicijnen)
  • Vasten (galblaas rust geven)
  • Pijnstilling
  • Monitoring

Antibiotica

  • Meestal intraveneus
  • Bestrijden bacteriële infectie
  • Voorkomen verspreiding

Operatie (cholecystectomie)

De definitieve behandeling:

Early cholecystectomy (binnen 72 uur)

  • Voorkeur bij milde tot matige cholecystitis
  • Sneller herstel
  • Korter ziekenhuisverblijf
  • Voorkomt terugkeer

Delayed cholecystectomy (na 6-8 weken)

  • Bij ernstige ontsteking
  • Bij hoog operatierisico
  • Eerst ontsteking laten afkoelen

Percutane drainage

Bij patiënten die niet geopereerd kunnen worden:

  • Drain door de huid in de galblaas
  • Laat pus/gal aflopen
  • Tijdelijke oplossing

Prognose

Met tijdige behandeling

  • Goede prognose
  • Mortaliteit <1% bij ongecompliceerde cholecystitis
  • Volledig herstel na operatie

Risicofactoren voor ernstig beloop

  • Hoge leeftijd
  • Diabetes
  • Immuungecompromitteerd
  • Late presentatie
  • Acalculeuze cholecystitis

Preventie

Cholecystitis voorkomen:

  • Behandel symptomatische galstenen: Operatie voorkomt cholecystitis
  • Gezond gewicht: Voorkomt galstenen
  • Niet crashdiëten: Snel afvallen verhoogt galsteenrisico

Gerelateerde informatie

Laatst bijgewerkt: