Maagontsteking (gastritis): oorzaken, symptomen en behandeling

Wat is maagontsteking?

De binnenkant van je maag is bekleed met een slijmvlies dat de maagwand beschermt tegen het sterke maagzuur. Bij gastritis is dit slijmvlies ontstoken, waardoor het minder goed beschermt en klachten ontstaan.

Er zijn twee hoofdvormen:

• Acute gastritis: plotseling ontstaan, vaak hevig maar kortdurend
• Chronische gastritis: geleidelijk ontwikkeld, mildere maar langdurige klachten

Oorzaken van maagontsteking

Helicobacter pylori

De bacterie H. pylori is de meest voorkomende oorzaak van chronische gastritis. Naar schatting is 30-40% van de Nederlandse bevolking besmet, hoewel niet iedereen klachten krijgt. De bacterie:

• Nestelt zich in het maagslijmvlies
• Veroorzaakt chronische ontsteking
• Kan leiden tot maagzweren
• Verhoogt op lange termijn het risico op maagkanker

Medicijnen (NSAID's)

Pijnstillers zoals ibuprofen, naproxen en diclofenac kunnen het maagslijmvlies beschadigen. Dit geldt ook voor aspirine, vooral bij langdurig of hoog gedoseerd gebruik.

Alcohol

Overmatig alcoholgebruik irriteert het maagslijmvlies direct en kan acute gastritis veroorzaken.

Andere oorzaken

• Stress: ernstige ziekte, operaties of trauma kunnen stressgastritis veroorzaken
• Auto-immuun: het immuunsysteem valt het eigen maagslijmvlies aan
• Galreflux: terugvloed van gal uit de dunne darm
• Virale infecties: zoals bij ernstige COVID-19
• Cocaïnegebruik: beschadigt het slijmvlies

Symptomen van maagontsteking

Niet iedereen met gastritis heeft klachten. Als er wel symptomen zijn, kunnen dit zijn:

• Pijn of ongemak: in de bovenbuik, vaak brandend of knagend
• Vol gevoel: na kleine hoeveelheden eten
• Misselijkheid: soms met braken
• Verminderde eetlust:
• Oprispingen: en zure smaak
• Opgeblazen gevoel:

Verschil acute en chronische gastritis

Mogelijke complicaties

Onbehandelde gastritis kan leiden tot:

• Maagzweer: open wond in het maagslijmvlies
• Maagbloeding: kan ernstig zijn
• Bloedarmoede: door chronisch bloedverlies of verminderde vitamine B12-opname
• Maagkanker: verhoogd risico bij langdurige H. pylori-infectie

Diagnose

H. pylori testen

De aanwezigheid van H. pylori kan worden aangetoond met:

• Ademtest: je krijgt een drankje met ureum; als H. pylori aanwezig is, wordt dit omgezet en meetbaar in de adem
• Ontlastingstest: zoekt naar H. pylori-antigenen
• Bloedtest: meet antistoffen (kan niet onderscheiden tussen huidige en oude infectie)

Gastroscopie

Bij een maagkijkonderzoek wordt een flexibele camera via de mond in de maag gebracht. De arts kan:

• Het slijmvlies direct bekijken
• Biopten nemen voor onderzoek
• H. pylori aantonen in het weefsel
• Andere oorzaken uitsluiten

Behandeling

H. pylori eradicatie

Bij bewezen H. pylori-infectie wordt een eradicatiekuur gegeven:

• Tripeltherapie: protonpompremmer + 2 antibiotica (meestal amoxicilline + clarithromycine of metronidazol)
• Duur: 7-14 dagen
• Controle: na 4-6 weken ademtest om te controleren of de bacterie weg is

Maagzuurremmers

• Protonpompremmers (PPI's): omeprazol, pantoprazol - remmen zuurproductie sterk
• H2-blokkers: ranitidine - mildere zuurremming
• Antacida: voor snelle verlichting

Stoppen met schadelijke stoffen

• Stop NSAID's of wissel naar paracetamol
• Beperk of stop alcohol
• Stop met roken

Voedingsadvies

• Eet kleinere, frequentere maaltijden
• Vermijd vettig, gekruid en zuur voedsel
• Drink voldoende water
• Beperk cafeïne

Gastritis versus pancreatitis

Gastritis en pancreatitis kunnen vergelijkbare symptomen geven, maar er zijn belangrijke verschillen:

Wanneer naar de arts?

Raadpleeg je huisarts als:

• Klachten langer dan 2 weken aanhouden
• Je regelmatig NSAID's gebruikt en maagklachten krijgt
• Symptomen terugkeren na behandeling

Gerelateerde onderwerpen

• Maagklachten overzicht
• Maagzweer
• Maagzuur en zuurbranden
• Pancreatitis