Maagzweer: oorzaken, symptomen en behandeling

Wat is een maagzweer?

Een maagzweer (ulcus pepticum) is een beschadiging van het slijmvlies waarbij een open wond ontstaat. Deze wond kan voorkomen in:

• De maag: maagzweer (ulcus ventriculi)
• De twaalfvingerige darm: duodenumzweer (ulcus duodeni) - komt vaker voor
• De slokdarm: zeldzaam, bij ernstige reflux

Het slijmvlies beschermt normaal de maagwand tegen het sterke maagzuur. Als deze bescherming wordt doorbroken, kan het zuur de onderliggende weefsels aantasten en een zweer veroorzaken.

Oorzaken van maagzweren

Helicobacter pylori (H. pylori)

Deze bacterie is verantwoordelijk voor het merendeel van de maagzweren. H. pylori:

• Nestelt zich onder de beschermende slijmlaag
• Produceert stoffen die het slijmvlies beschadigen
• Veroorzaakt chronische ontsteking
• Verhoogt lokaal de zuurproductie

NSAID's en aspirine

Pijnstillers zoals ibuprofen, naproxen en diclofenac remmen de productie van beschermende stoffen (prostaglandines) in het maagslijmvlies. Het risico is hoger bij:

• Langdurig gebruik
• Hoge doseringen
• Combinatie van meerdere NSAID's
• Leeftijd boven 65 jaar
• Voorgeschiedenis van maagzweren
• Gelijktijdig gebruik van bloedverdunners

Andere oorzaken

• Roken: vermindert de bescherming en genezing
• Alcohol: irriteert het slijmvlies
• Stress: ernstige ziekte of trauma kan stresszweren veroorzaken
• Zollinger-Ellison syndroom: zeldzame aandoening met extreme zuurproductie

Mythes ontkracht: Stress en gekruid eten veroorzaken op zichzelf geen zweren, maar kunnen wel bestaande klachten verergeren.

Symptomen van maagzweren

Het meest typische symptoom is een brandende of knagende pijn in de bovenbuik:

Typische klachten

• Brandende pijn: in de maagstreek, vaak 's nachts of bij lege maag
• Hongerpijn: pijn die verbetert na eten (vooral bij duodenumzweer)
• Misselijkheid: soms met braken
• Opgeblazen gevoel:
• Oprispingen:
• Verminderde eetlust:

Verschil maagzweer en duodenumzweer

Complicaties

Onbehandelde maagzweren kunnen ernstige complicaties veroorzaken:

Andere complicaties:

• Obstructie: zwelling of littekenvorming kan de maaguitgang blokkeren
• Penetratie: de zweer groeit door naar naburige organen zoals de alvleesklier

Diagnose

Gastroscopie

Het belangrijkste onderzoek is een maagkijkonderzoek (gastroscopie). Hierbij wordt een flexibele camera via de mond ingebracht om de maag en twaalfvingerige darm te bekijken. De arts kan:

• De zweer direct zien en de ernst beoordelen
• Biopten nemen om H. pylori aan te tonen
• Bij maagzweren uitsluiten dat het om kanker gaat
• Eventueel een bloeding behandelen

H. pylori testen

Als gastroscopie niet nodig is, kan H. pylori ook worden aangetoond met:

• Ademtest (ureumademtest)
• Ontlastingstest

Behandeling

Maagzuurremmers

Protonpompremmers (PPI's) zijn de hoeksteen van de behandeling:

• Omeprazol, pantoprazol, esomeprazol
• Duur: meestal 4-8 weken
• De zweer geneest in 80-90% van de gevallen

H. pylori eradicatie

Bij aangetoonde H. pylori-infectie:

• Combinatie van PPI + 2 antibiotica
• Duur: 10-14 dagen
• Controle na 4-6 weken met ademtest
• Succespercentage: 80-90%

Stop NSAID's

Als NSAID's de oorzaak zijn:

• Stop indien mogelijk met NSAID's
• Wissel naar paracetamol of COX-2 remmers
• Als NSAID's noodzakelijk zijn: combineer met PPI ter bescherming

Leefstijl

• Stop met roken (vertraagt genezing)
• Beperk alcohol
• Eet regelmatig, kleinere maaltijden

Chirurgie

Operaties zijn tegenwoordig zeldzaam nodig, alleen bij:

• Complicaties die niet endoscopisch kunnen worden behandeld
• Zweren die niet reageren op medicatie
• Verdenking op kwaadaardigheid

Genezing en prognose

Met adequate behandeling:

• Genezen de meeste zweren binnen 4-8 weken
• Verdwijnen klachten vaak al binnen enkele dagen
• Is het risico op terugkeer laag na succesvolle H. pylori-eradicatie

Controle gastroscopie wordt aangeraden bij maagzweren om genezing te bevestigen en maligniteit uit te sluiten. Bij duodenumzweren is dit meestal niet nodig.

Gerelateerde onderwerpen

• Maagklachten overzicht
• Maagontsteking (gastritis)
• Maagpijn
• Buikpijn