Wat is een multidisciplinair team?

Bij complexe aandoeningen zoals alvleesklierkanker is de expertise van één specialist niet voldoende. Een multidisciplinair team (MDT), ook wel multidisciplinair overleg (MDO) genoemd, brengt alle relevante specialisten samen om gezamenlijk het beste behandelplan te bepalen.

In Nederland is het verplicht dat patiënten met alvleesklierkanker worden besproken in een MDO voordat de behandeling start.

Wie zitten er in het team?

Kernleden

HPB-chirurg - Gespecialiseerd in operaties aan lever, alvleesklier en galwegen.

MDL-arts - Cruciale rol bij diagnostiek (EUS, ERCP) en behandeling van complicaties.

Medisch oncoloog - Verantwoordelijk voor chemotherapie, immunotherapie en targeted therapy.

Radiotherapeut - Beoordeelt of bestraling een rol kan spelen.

Radioloog - Interpreteert CT-scans, MRI's en andere beeldvorming.

Patholoog - Analyseert weefselmonsters om de diagnose te bevestigen.

Aanvullende teamleden

Verpleegkundig specialist, diëtist, klinisch geneticus, pijnspecialist, psycholoog en maatschappelijk werker kunnen ook betrokken zijn.

Hoe werkt het MDO?

Voorafgaand aan het overleg worden alle gegevens verzameld. Tijdens het MDO worden patiënten besproken en wordt gezamenlijk het behandelplan bepaald. Dit kan zijn: operatie, chemotherapie, palliatieve zorg, deelname aan een trial, of aanvullend onderzoek.

Wanneer MDO-bespreking?

  • Verdenking op alvleesklierkanker
  • Bevestigde diagnose (voor start behandeling)
  • Na operatie (pathologieuitslag)
  • Bij recidief of progressie
  • Complexe pancreascysten

Voor patiënten

U heeft recht om te weten of en wanneer uw situatie in het MDO wordt besproken, en welk behandeladvies eruit is gekomen.

Gerelateerde onderwerpen

Laatst bijgewerkt:

Rollen binnen het multidisciplinair team: verdieping

De verpleegkundig specialist als spil

In moderne oncologische en gastroenterologische centra is de verpleegkundig specialist (VS) of casemanager een sleutelpersoon. De VS:

  • Is het eerste aanspreekpunt voor patiënt en familie
  • Coördineert alle zorgcontacten
  • Bewaakt het behandelplan en de follow-up
  • Signaleert problemen vroegtijdig
  • Geeft voorlichting en begeleiding

De diëtist bij pancreasaandoeningen

Nutritionele ondersteuning is cruciaal. De diëtist stelt een persoonlijk voedingsplan op, begeleidt bij enzymsuppletie en bewaakt het gewicht en de voedingsstatus van de patiënt. Bij ernstige ondervoeding kan sondevoeding of parenterale voeding nodig zijn.

De klinisch geneticus

Bij familiaire vormen van alvleesklierkanker of erfelijke pancreatitis speelt de klinisch geneticus een rol. Mutatiedragers (bijv. BRCA2, PALB2) kunnen in aanmerking komen voor surveillance.

Het MDO-proces stap voor stap

In de praktijk verloopt een MDO-vergadering als volgt:

  1. Voorbereiding: De behandelend arts dient de patiënt aan ter bespreking, inclusief alle relevante informatie (pathologie, beeldvorming, laboratoriumwaarden).
  2. Radiologische bespreking: De radioloog toont en bespreekt de CT-scans en/of MRI.
  3. Pathologische bespreking: De patholoog presenteert de biopsiebevindingen.
  4. Multidisciplinaire discussie: Alle teamleden brengen hun expertise in.
  5. Behandeladvies: Er wordt consensus bereikt over de beste behandeling.
  6. Verslaglegging: Het MDO-besluit wordt gedocumenteerd in het patiëntendossier.
  7. Terugkoppeling: De behandelend arts bespreekt het advies met de patiënt.

MDO in de palliatieve fase

Ook bij niet-curatieve behandeling is een MDO waardevol. Palliatieve zorg vereist evenzeer expertise van meerdere disciplines: pijnspecialist, palliatief verpleegkundige, psycholoog en maatschappelijk werker zijn dan de kerndelen van het team.

Wat mag u als patiënt verwachten van het MDO?

  • Informatie over wanneer uw situatie wordt besproken
  • Een mondelinge en schriftelijke terugkoppeling van het behandeladvies
  • Mogelijkheid tot het stellen van vragen over het MDO-advies
  • Een second opinion als u het niet eens bent met het advies

Veelgestelde vragen over het multidisciplinair team

Wie zit er in een MDT bij alvleesklierkanker?
HPB-chirurg, MDL-arts, medisch oncoloog, radiotherapeut, radioloog, patholoog, verpleegkundig specialist en diëtist.
Ben ik zelf aanwezig bij het MDO?
Nee, patiënten zijn niet aanwezig. Uw behandelend arts bespreekt de uitkomst daarna met u.
Hoe lang duurt een MDO?
Doorgaans 1-3 uur, met gemiddeld 5-15 minuten per patiënt.
Mag ik extra toelichting vragen?
Ja, u heeft recht op volledige informatie. Vraag uw arts om uitleg als het advies niet duidelijk is.
Wat als ik het niet eens ben met het advies?
U kunt altijd een second opinion aanvragen in een ander centrum. Uw arts is verplicht hieraan mee te werken.

Kwaliteitsstandaarden voor MDT's in Nederland

In Nederland zijn er formele kwaliteitseisen voor multidisciplinaire teams bij oncologische aandoeningen. Voor alvleesklierkanker zijn deze vastgelegd in de DICA-normen (Dutch Institute for Clinical Auditing):

  • Minimaal 20 pancreasresecties per jaar per centrum
  • Wekelijks MDO met minimaal aanwezigheid van chirurg, MDL-arts, oncoloog, radioloog en patholoog
  • Registratie en auditing van uitkomsten in de DUCA (Dutch Upper GI Cancer Audit)
  • Lidmaatschap van de Dutch Pancreatic Cancer Group (DPCG)

Digitaal MDO en telemed

Steeds vaker worden MDO's ook digitaal gehouden, via beveiligde videoconference-systemen. Dit maakt het mogelijk om externe expertise (bijv. een moleculair bioloog of klinisch geneticus) gemakkelijk in te schakelen, ook als deze niet fysiek aanwezig zijn.

Voor patiënten in grensregio's is het ook mogelijk dat een Nederlands en een Belgisch expertisecentrum gezamenlijk een MDO houden over een complexe casus.

Patiëntenparticipatie in het MDO

Hoewel patiënten zelf niet aanwezig zijn bij het MDO, neemt de aandacht voor patiëntenparticipatie toe. In sommige centra wordt de patiënt gevraagd om vooraf schriftelijk zijn wensen, verwachtingen en angsten mee te geven aan het MDO. Dit helpt het team om een behandeladvies te formuleren dat beter aansluit bij de behoeften van de patiënt.

Samenvatting: het multidisciplinair team bij alvleesklieraandoeningen

Een goed functionerend multidisciplinair team (MDT) is de hoeksteen van moderne oncologische en gastroenterologische zorg. Voor patiënten met alvleesklierkanker of complexe pancreatitis biedt het MDT de beste garantie voor een weloverwogen behandeladvies vanuit meerdere expertises.

Als patiënt heeft u het recht te weten wanneer uw situatie wordt besproken en welk advies eruit is gekomen. Bij twijfel over het MDO-advies heeft u altijd het recht op een second opinion. Stel vragen, wees betrokken en laat u niet ontmoedigen.

Gerelateerd: Behandelcentra Nederland | De juiste specialist vinden | Behandeling alvleesklierkanker