Misselijkheid en braken bij alvleesklieraandoeningen

Waarom veroorzaakt de alvleesklier misselijkheid?

Er zijn verschillende redenen waarom alvleesklieraandoeningen misselijkheid veroorzaken:

Ontsteking en prikkeling

Bij pancreatitis:

• De ontstoken alvleesklier prikkelt nabijgelegen zenuwen
• Ontstekingsstoffen in je bloed beïnvloeden het braakcentrum in je hersenen
• Zwelling van de alvleesklier kan druk geven op de maag
• Dit leidt tot een constant gevoel van misselijkheid

Verstoorde spijsvertering

Wanneer de alvleesklier niet goed functioneert:

• Te weinig verteringsenzymen worden aangemaakt
• Voedsel wordt niet goed verteerd
• Dit leidt tot een opgeblazen gevoel en misselijkheid
• Vooral vette maaltijden veroorzaken klachten

Pijn

De hevige buikpijn bij alvleesklieraandoeningen:

• Kan op zichzelf al misselijkheid veroorzaken
• Activeert het braakcentrum
• Hoe erger de pijn, hoe meer misselijkheid

Kenmerken van alvleesklier misselijkheid

Timing

De misselijkheid heeft vaak specifieke patronen:

• Na het eten - vooral na vette of grote maaltijden
• Constant aanwezig - bij acute pancreatitis de hele dag door
• Erger bij pijnpieken - misselijkheid verergert wanneer de pijn toeneemt
• 's Ochtends - soms het ergst op een lege maag

Karakter

• Aanhoudend - niet golfachtig zoals bij maagdarminfecties
• Braken biedt geen verlichting - in tegenstelling tot andere oorzaken
• Verslechtert bij geuren - vooral van voedsel
• Gaat samen met buikpijn - vrijwel altijd aanwezig

Bij acute pancreatitis

De misselijkheid is vaak zeer hevig:

• Begint plotseling samen met de pijn
• Gaat over in aanhoudend braken
• Je kunt geen vloeistoffen of voedsel binnenhouden
• Risico op uitdroging
• Vereist meestal ziekenhuisopname

Braken bij alvleesklieraandoeningen

Wat braak je op?

De inhoud van het braaksel kan aanwijzingen geven:

• Voedselresten - bij braken kort na het eten
• Gal - groen-gele vloeistof bij aanhoudend braken
• Helder slijm - bij braken op lege maag

Gevolgen van aanhoudend braken

• Uitdroging - gebrek aan vocht en zouten
• Elektrolytstoornissen - te weinig kalium, natrium
• Gewichtsverlies - zie gewichtsverlies
• Zwakte en duizeligheid
• Slokdarmprikkeling - door maagzuur

Wat verergert misselijkheid?

Voeding

• Vette maaltijden - grootste trigger bij alvleesklierprobleem
• Grote porties - belast de alvleesklier extra
• Gefrituurde voeding - moeilijk te verteren
• Zuivel - bij sommige mensen
• Alcohol - verergert ontstekingen en misselijkheid

Andere factoren

• Sterke geuren - van koken of parfum
• Stress en angst - versterken misselijkheid
• Vermoeidheid - maakt misselijkheid erger
• Pijn - hevige pijn verergert misselijkheid
• Medicijnen - sommige pijnstillers kunnen misselijkheid veroorzaken

Wat helpt tegen misselijkheid?

Voeding aanpassen

• Kleine porties - eet 5-6 kleine maaltijden per dag
• Vetarm eten - vermijd vette en gebakken voeding
• Droge voeding - crackers, toast, rijstwafels
• Koude voeding - heeft minder geur dan warme
• Gember - gemberthee of gemberkoekjes kunnen helpen
• Zout en droog - zoute crackers voor het opstaan

Zie de voeding sectie voor meer adviezen.

Vloeistofinname

• Drink kleine slokjes verspreid over de dag
• Kies voor helder vocht: water, thee, bouillon
• Vermijd koolzuurhoudende dranken
• Probeer ijsklontjes te zuigen
• Drink tussen de maaltijden door, niet erbij

Houding en rust

• Blijf rechtop zitten na het eten (30-60 minuten)
• Vermijd plat liggen direct na maaltijden
• Rust voldoende maar blijf licht bewegen
• Frisse lucht kan helpen

Medicatie

Je arts kan anti-misselijkheid medicijnen voorschrijven:

• Metoclopramide (Primperan)
• Domperidon (Motilium)
• Ondansetron bij ernstige misselijkheid
• Neem deze volgens voorschrift

Wanneer moet je naar de dokter?

Maak een afspraak met je huisarts bij:

• Misselijkheid die langer dan 2-3 dagen aanhoudt
• Misselijkheid steeds na het eten
• Misselijkheid met gewichtsverlies
• Misselijkheid die je dagelijks functioneren belemmert
• Misselijkheid die niet reageert op zelfzorgmaatregelen

Meer informatie vind je op wanneer naar de dokter.

Behandeling van de onderliggende oorzaak

De beste manier om misselijkheid aan te pakken is behandeling van de alvleesklieraandoening zelf:

Bij acute pancreatitis

• Ziekenhuisopname met infuus voor vocht
• Tijdelijk niets eten of drinken ('nil per os')
• Pijnstillers en anti-misselijkheid medicatie via infuus
• Geleidelijke herintroductie van voeding

Bij chronische pancreatitis

• Enzymsuppletie om vertering te verbeteren
• Pijnbestrijding
• Vetarm dieet
• Vermijden van alcohol

Bij alvleesklierkanker

• Behandeling van de tumor (chirurgie, chemo)
• Stent bij verstopping
• Pijnmanagement
• Voedingsondersteuning

Lees meer op diagnose en behandeling.