Vooruitgang in behandeling

Hoewel alvleesklierkanker nog steeds een van de moeilijkst te behandelen kankersoorten is, wordt er wereldwijd intensief onderzoek gedaan naar nieuwe behandelmogelijkheden. De afgelopen jaren zijn er belangrijke vorderingen gemaakt, en verschillende veelbelovende therapieën worden momenteel getest in klinische trials.

Huidige standaardbehandeling

Om de nieuwe ontwikkelingen in perspectief te plaatsen, is het goed om te weten wat de huidige standaardbehandelingen zijn:

  • Resectabele ziekte - Operatie (Whipple-procedure of distale pancreatectomie), vaak gecombineerd met chemotherapie voor of na de operatie
  • Lokaal gevorderde ziekte - Chemotherapie, soms gevolgd door bestraling, met als doel de tumor te verkleinen
  • Gemetastaseerde ziekte - Chemotherapie (FOLFIRINOX of gemcitabine met nab-paclitaxel) als eerstelijnsbehandeling

De belangrijkste uitdaging is dat deze behandelingen de ziekte meestal niet genezen bij gevorderde stadia, maar wel verlenging van overleving en verbetering van kwaliteit van leven kunnen bieden.

Immunotherapie

Immunotherapie heeft bij veel kankersoorten revolutionaire resultaten geboekt, maar alvleesklierkanker is tot nu toe grotendeels resistent gebleken. Dit komt door verschillende factoren:

De tumor micro-omgeving

Alvleesklierkanker creëert een dichte "beschermlaag" van bindweefsel (stroma) rondom de tumorcellen. Dit schild houdt niet alleen chemotherapie tegen, maar ook immuuncellen. Daarnaast bevat de tumor veel immunosuppressieve cellen die de afweerreactie onderdrukken.

Nieuwe combinatiestrategieën

Onderzoekers proberen de tumor micro-omgeving te doorbreken met combinatietherapieën:

  • Checkpoint-remmers + chemotherapie - Combineren van middelen als pembrolizumab met standaard chemotherapie
  • Stroma-afbrekende middelen - Enzymen die het bindweefsel rond de tumor afbreken, zodat andere behandelingen beter kunnen doordringen
  • CAR-T celtherapie - Genetisch gemodificeerde immuuncellen die specifiek tumorcellen herkennen en aanvallen
  • Kankervaccins - Vaccins die het immuunsysteem leren om tumorcellen te herkennen

Microsatelliet-instabiele tumoren

Een klein percentage (1-2%) van alvleesklierkankers heeft microsatelliet-instabiliteit (MSI-high of dMMR). Deze tumoren reageren wel goed op checkpoint-remmers. Daarom wordt tegenwoordig aanbevolen om alle alvleesklierkankers te testen op MSI-status.

Targeted therapy (gerichte therapie)

Targeted therapieën richten zich op specifieke moleculaire veranderingen in tumorcellen:

PARP-remmers

PARP-remmers zijn effectief bij patiënten met BRCA1/2-mutaties. Het medicijn olaparib (Lynparza) is goedgekeurd voor onderhoudsbehandeling van BRCA-gemuteerde alvleesklierkanker na eerstelijns platina-bevattende chemotherapie. Studies onderzoeken of andere PARP-remmers en combinaties nog effectiever zijn.

KRAS-remmers

KRAS is gemuteerd in meer dan 90% van alle alvleesklierkankers. Lang werd KRAS als "onbehandelbaar" beschouwd, maar recent zijn er doorbraken. Sotorasib en adagrasib, remmers van KRAS G12C-mutatie, zijn goedgekeurd voor longkanker. Nieuwe remmers die werken bij andere KRAS-mutaties (zoals G12D, de meest voorkomende bij alvleesklierkanker) worden intensief onderzocht.

RAS(ON) inhibitors

Een nieuwe generatie KRAS-remmers, de zogenaamde pan-RAS of RAS(ON) inhibitors, zijn in vroege klinische trials en tonen veelbelovende resultaten bij alvleesklierkanker.

Verbeterde chemotherapie

Ook op het gebied van chemotherapie zijn er ontwikkelingen:

Nieuwe toedieningsvormen

Nano-liposomaal irinotecan (Onivyde) is een voorbeeld van chemotherapie verpakt in kleine vetbolletjes (liposomen), waardoor het medicijn beter bij de tumor komt. Vergelijkbare technologie wordt onderzocht voor andere chemotherapeutica.

Nieuwe combinaties

Studies onderzoeken of toevoeging van andere middelen aan FOLFIRINOX of gemcitabine/nab-paclitaxel de effectiviteit kan verbeteren zonder teveel extra bijwerkingen.

Chirurgische vooruitgang

Minimaal invasieve chirurgie

Laparoscopische en robot-geassisteerde pancreaschirurgie worden steeds vaker uitgevoerd, met als voordeel sneller herstel en minder complicaties. In gespecialiseerde centra zijn de oncologische resultaten vergelijkbaar met open chirurgie.

Neoadjuvante behandeling

Het geven van chemotherapie vóór de operatie (neoadjuvant) in plaats van alleen erna, lijkt de uitkomsten te verbeteren. De Nederlandse PREOPANC-trials hebben aangetoond dat deze aanpak voordelen biedt.

Uitgebreidere resecties

Door betere chirurgische technieken en perioperatieve zorg is het nu soms mogelijk om tumoren te opereren die vroeger als inoperabel werden beschouwd, bijvoorbeeld wanneer grote bloedvaten betrokken zijn.

Radiotherapie-innovaties

Stereotactische bestraling (SBRT)

SBRT levert hoge doses straling zeer nauwkeurig aan de tumor, met minimale schade aan omliggend weefsel. Deze techniek wordt onderzocht als aanvulling op chemotherapie bij lokaal gevorderde tumoren.

MR-geleide bestraling

Nieuwe bestralingstoestellen combineren MRI met radiotherapie, waardoor real-time aanpassing aan beweging (bijvoorbeeld door ademhaling) mogelijk is. Dit maakt hogere doses veiliger.

Lopende klinische trials in Nederland

In Nederland lopen voortdurend klinische trials voor nieuwe behandelingen. De belangrijkste onderzoekslijnen zijn:

  • PREOPANC-3 - Optimalisatie van neoadjuvante behandeling
  • DPCG-trials - Diverse studies gecoördineerd door de Dutch Pancreatic Cancer Group
  • Immunotherapie-combinaties bij de academische centra
  • Targeted therapy-studies voor specifieke genetische profielen

Interesse in deelname aan een trial?

Als u geïnteresseerd bent in deelname aan een klinische studie, bespreek dit dan met uw behandelend oncoloog. Zij kunnen beoordelen of u in aanmerking komt en welke studies beschikbaar zijn. U kunt ook zelf zoeken op ClinicalTrials.gov of het Nederlands Trial Register.

Gerelateerde onderwerpen

Laatst bijgewerkt: