Diabetes symptomen bij alvleesklieraandoeningen

Wat is diabetes type 3c?

Diabetes type 3c ontstaat wanneer schade aan de alvleesklier de insulineproductie vermindert. In tegenstelling tot type 1 (auto-immuun) of type 2 (leefstijl-gerelateerd), is type 3c een direct gevolg van alvleesklierziekte.

Hoe ontstaat het?

• De eilandjes van Langerhans in de alvleesklier maken insuline
• Bij alvleesklieraandoeningen raken deze cellen beschadigd
• De insulineproductie neemt af
• Je bloedsuiker stijgt doordat glucose niet goed wordt opgenomen
• Dit leidt tot diabetes met alle bijbehorende symptomen

Bij welke aandoeningen komt het voor?

• Chronische pancreatitis - 30-80% ontwikkelt diabetes
• Alvleesklierkanker - soms het eerste symptoom
• Na alvleesklieroperatie - vooral bij grote resecties
• Cystische fibrose - frequent voorkomend
• Hemochromatose - ijzerstapeling in de alvleesklier

Lees meer over diabetes type 3c.

Belangrijkste symptomen van diabetes

Overmatige dorst (polydipsie)

Een van de meest kenmerkende symptomen:

• Je hebt constant een droge mond
• Je blijft dorst houden, ook na drinken
• Je drinkt veel meer dan normaal (3-5 liter per dag)
• Het gevoel van dorst is niet te stillen
• Vooral opvallend 's nachts

Veel plassen (polyurie)

Gaat samen met de toegenomen dorst:

• Je moet veel vaker naar het toilet
• Grote hoeveelheden urine per keer
• Moet vaak 's nachts opstaan om te plassen
• Dit komt doordat je nieren overtollige glucose via urine kwijtraken

Onverklaard gewichtsverlies

Ondanks normale of verhoogde eetlust:

• Je verliest gewicht zonder te willen afvallen
• Vaak 5-10 kg in enkele maanden
• Je lichaam kan glucose niet gebruiken voor energie
• In plaats daarvan worden vet en spieren afgebroken
• Zie ook gewichtsverlies

Hongergevoel (polyfagie)

• Voortdurend hongergevoel
• Kort na het eten alweer trek
• Je cellen krijgen geen glucose binnen
• Je lichaam denkt dat het verhongert

Vermoeidheid

Extreme uitputting is zeer kenmerkend:

• Je voelt je constant moe en slap
• Zelfs na een goede nachtrust ben je uitgeput
• Je cellen krijgen onvoldoende energie
• Normale dagelijkse activiteiten kosten veel moeite
• Zie ook vermoeidheid

Andere symptomen

Wazig zien

• Je zicht wordt troebel of wazig
• Moeilijk scherpstellen
• Komt door vochtveranderingen in de ooglens
• Kan fluctueren afhankelijk van bloedsuiker
• Verbetert meestal met goede bloedsuikerregeling

Langzame wondgenezing

• Wondjes en sneetjes genezen traag
• Blauwe plekken blijven lang zichtbaar
• Verhoogd risico op infecties
• Vooral aan voeten en benen

Terugkerende infecties

• Vaak blaasontsteking
• Schimmelinfecties (candida)
• Huidinfecties
• Hoge bloedsuiker verzwakt je immuunsysteem

Tintelingen en gevoelloosheid

• Vooral in voeten en handen
• Prikkelend of 'speldenprik' gevoel
• Ontstaat bij langdurig hoge bloedsuiker
• Wijst op beginnende zenuwschade

Droge, jeukende huid

• Je huid wordt droog en schilferig
• Jeuk over het hele lichaam
• Vooral aan benen en voeten
• Komt door uitdroging en hoge bloedsuiker

Plotselinge versus geleidelijke symptomen

Bij alvleesklierkanker

Diabetes kan plotseling ontstaan:

• Nieuwe diabetes op oudere leeftijd (50+) zonder risicofactoren
• Symptomen ontwikkelen zich in weken tot maanden
• Kan het eerste teken zijn van alvleesklierkanker
• Vooral verdacht in combinatie met gewichtsverlies
• Vereist altijd grondig onderzoek van de alvleesklier

Bij chronische pancreatitis

Diabetes ontwikkelt zich geleidelijk:

• Vaak jaren na diagnose van pancreatitis
• Symptomen beginnen subtiel
• Geleidelijke verslechtering van bloedsuikerregeling
• Vaak samen met spijsverteringsproblemen

Verschil met type 1 en type 2 diabetes

Diabetes type 3c heeft unieke kenmerken

• Ontstaat na alvleesklierziekte - duidelijke voorgeschiedenis
• Zowel insuline als glucagon tekort - verhoogd risico op hypo's
• Vaak spijsverteringsproblemen - door enzymtekort
• Moeilijker te reguleren - instabiele bloedsuikers
• Andere behandeling - vaak insuline nodig vanaf het begin

Type 1 diabetes

• Auto-immuun aandoening
• Begint meestal op jonge leeftijd
• Geen alvleesklierziekte vooraf
• Altijd insuline nodig

Type 2 diabetes

• Leefstijl-gerelateerd
• Geleidelijk ontstaan
• Vaak overgewicht
• Begint met insulineresistentie
• Eerst behandeling met tabletten mogelijk

Verhoogd risico op hypo's

Bij diabetes type 3c is er een verhoogd risico op te lage bloedsuiker (hypoglykemie):

Waarom?

• Niet alleen insuline, maar ook glucagon is verminderd
• Glucagon verhoogt normaal de bloedsuiker bij een hypo
• Bij type 3c ontbreekt dit veiligheidsmechanisme
• Hierdoor kunnen hypo's ernstiger zijn

Symptomen van hypo

• Zweten en trillen
• Hartkloppingen
• Hongergevoel
• Hoofdpijn
• Verwardheid
• Bij ernstige hypo: bewustzijnsverlies

Wanneer moet je naar de dokter?

Bij bekende alvleesklieraandoening:

• Laat je bloedsuiker regelmatig controleren
• Meld nieuwe symptomen direct aan je arts
• Vroege detectie verbetert de behandeling

Zie ook wanneer naar de dokter.

Hoe wordt diabetes vastgesteld?

Bloedonderzoek

• Nuchtere glucose - hoger dan 7 mmol/l wijst op diabetes
• HbA1c - geeft gemiddelde bloedsuiker over 3 maanden, >48 mmol/mol = diabetes
• Glucose tolerantie test - soms nodig voor zekerheid
• C-peptide - meet eigen insulineproductie

Aanvullend onderzoek

Om type 3c te bevestigen:

• Beeldvorming van de alvleesklier (CT, MRI)
• Elastase-1 in ontlasting (meet alvleesklierfunctie)
• Soms aanvullende hormoontests

Behandeling van diabetes type 3c

Insulinetherapie

Meestal vanaf het begin nodig:

• Vaak combinatie van langwerkende en snelwerkende insuline
• Zorgvuldige dosering vanwege hypo-risico
• Regelmatige bloedsuikercontroles
• Mogelijk insulinepomp

Enzymsuppletie

Ook belangrijk bij type 3c:

• Verbetert voedselopname
• Helpt bij gewichtstoename
• Maakt bloedsuiker stabieler
• Zie vettige ontlasting

Voeding

• Regelmatige maaltijden en tussendoortjes
• Voldoende koolhydraten om hypo's te voorkomen
• Vetarm maar wel voldoende calorieën
• Zie voeding voor adviezen

Monitoring

• Frequente bloedsuikercontroles
• Mogelijk continue glucosemeter
• Regelmatige controles bij endocrinoloog en MDL-arts
• HbA1c meting elke 3 maanden