Wat is necrotiserende pancreatitis?

Necrotiserende pancreatitis is een ernstige vorm van acute pancreatitis waarbij een deel van het pancreasweefsel afsterft (necrose). Dit gebeurt bij ongeveer 20% van de patiënten met acute pancreatitis. Necrotiserende pancreatitis is een levensbedreigende aandoening die intensieve behandeling vereist.

Bij normale acute pancreatitis is er ontsteking van de alvleesklier, maar blijft het weefsel intact. Bij necrotiserende pancreatitis is de ontstekingsreactie zo heftig dat de bloedvoorziening naar delen van de alvleesklier wordt onderbroken, waardoor dat weefsel afsterft.

Oorzaken

Necrotiserende pancreatitis ontwikkelt zich als complicatie van acute pancreatitis. De oorzaken zijn dezelfde:

  • Galstenen - De meest voorkomende oorzaak
  • Alcohol - Tweede belangrijkste oorzaak
  • Hypertriglyceridemie - Zeer hoge vetwaarden
  • Medicijnen - Sommige geneesmiddelen
  • ERCP-complicatie - Na endoscopische procedure

Waarom sommige patiënten milde pancreatitis krijgen en anderen necrose ontwikkelen, is niet volledig begrepen. Factoren die het risico verhogen zijn obesitas, roken en ernstige onderliggende ziekte.

Symptomen

Necrotiserende pancreatitis begint als acute pancreatitis, maar de symptomen zijn vaak ernstiger:

  • Zeer ernstige buikpijn
  • Hoge koorts
  • Snelle hartslag
  • Lage bloeddruk
  • Verwardheid
  • Verminderde urineproductie
  • Kortademigheid

Patiënten met necrotiserende pancreatitis zijn vaak ernstig ziek en kunnen orgaanfalen ontwikkelen.

Steriele vs. geïnfecteerde necrose

Een cruciale onderscheid is of de necrose steriel (niet geïnfecteerd) of geïnfecteerd is:

Steriele necrose

Het afgestorven weefsel is niet geïnfecteerd. Dit kan vaak conservatief (zonder operatie) behandeld worden. Het lichaam kan de necrose soms zelf opruimen.

Geïnfecteerde necrose

Bacteriën uit de darm kunnen het afgestorven weefsel infecteren. Dit is een levensbedreigende complicatie die vrijwel altijd interventie vereist. Tekenen van infectie zijn aanhoudende koorts, verslechtering van de toestand en gas in de necrose op CT-scan.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld met:

  • CT-scan met contrast - Toont gebieden zonder doorbloeding (necrose)
  • Laboratoriumonderzoek - Ontstekingswaarden, orgaanfunctie
  • Kweek - Bij verdenking infectie (punctie onder CT-geleiding)

Behandeling

Ondersteunende zorg

Alle patiënten krijgen intensieve ondersteunende behandeling:

  • Opname op intensive care
  • Intraveneus vocht
  • Pijnbestrijding
  • Voedingsondersteuning (bij voorkeur enteraal via sonde)
  • Monitoring van orgaanfunctie

Behandeling van geïnfecteerde necrose

Bij geïnfecteerde necrose is interventie nodig. De Nederlandse step-up benadering heeft de behandeling revolutionair verbeterd:

  1. Stap 1: Antibiotica - Eerst proberen met antibiotica alleen
  2. Stap 2: Drainage - Percutane of endoscopische drainage van de collectie
  3. Stap 3: Necrosectomie - Verwijderen van het afgestorven weefsel, bij voorkeur minimaal invasief (VARD of endoscopisch)

Deze step-up benadering is ontwikkeld in Nederland (PANTER trial) en heeft geleid tot veel betere resultaten dan directe open chirurgie.

Prognose

Necrotiserende pancreatitis is een ernstige aandoening:

  • Steriele necrose: mortaliteit ongeveer 5-10%
  • Geïnfecteerde necrose: mortaliteit kan oplopen tot 20-30%
  • Langdurige ziekenhuisopname (weken tot maanden) is gebruikelijk
  • Veel patiënten houden blijvende gevolgen (exocriene insufficiëntie, diabetes)

De prognose is sterk verbeterd door de step-up benadering en centralisatie van zorg in gespecialiseerde centra.

Langetermijngevolgen

Na herstel van necrotiserende pancreatitis kunnen blijvende problemen optreden:

  • Exocriene pancreasinsufficiëntie (enzymen nodig)
  • Diabetes mellitus
  • Pseudocysten of walled-off necrose
  • Recidiverende pancreatitis

Belangrijk

Necrotiserende pancreatitis moet behandeld worden in een gespecialiseerd centrum met ervaring in deze complexe aandoening. Vraag om verwijzing naar een expertisecentrum.

Gerelateerde onderwerpen

Laatst bijgewerkt: