Uit eten met een alvleesklieraandoening

Voorbereiding is het halve werk

Voor je gaat

• Bel het restaurant vooraf - leg uit dat je vetarm moet eten en vraag of ze kunnen helpen
• Bekijk het menu online - de meeste restaurants hebben hun menu op de website
• Eet niet op een lege maag - neem een klein tussendoortje zodat je niet uitgehongerd aankomt
• Neem je enzymen mee - stop ze in je tas of zak, vergeet ze niet
• Kies het juiste tijdstip - vroeg op de avond is het rustiger en heeft de kok meer tijd

Realistische verwachtingen

• Je zult niet overal perfect kunnen eten
• Sommige keukens zijn geschikter dan andere
• Je moet waarschijnlijk aanpassingen vragen
• Focus op de gezelligheid, niet alleen op het eten
• Het is oké om ook wel eens thuis te eten voor een gelegenheid

Het juiste restaurant kiezen

Geschikte keukens

Japans (zeer geschikt)

• Sushi en sashimi (zonder mayonaise-sauzen)
• Teriyaki gegrild vlees of vis
• Edamame (beperkt, bevat vet)
• Gestoomde dim sum
• Misosoep
• Vermijd: tempura (gefrituurde), vette sauzen

Chinees (gematigde geschikt)

• Gestoomde dim sum
• Witte rijst
• Gegrilde gerechten
• Groenten in oestersaus (vraag om weinig saus)
• Vermijd: alles gefrituurde, vette sauzen, babi pangang
• Let op: veel gerechten bevatten veel olie

Grieks (geschikt)

• Gegrild vlees (souvlaki, gyros)
• Tzatziki (met magere yoghurt)
• Griekse salade (vraag om weinig olijfolie of zonder)
• Gegrilde vis
• Vermijd: feta (vet), mousaka (veel olie)

Italiaans (matig geschikt)

• Pasta met tomatensaus (arrabiata, napoletana)
• Gegrilde vis of kip
• Minestrone soep
• Bruschetta (zonder olie)
• Vermijd: pasta carbonara, pizza, risotto, alles met room of kaas

Frans (moeilijk)

• Franse keuken gebruikt traditioneel veel boter en room
• Mogelijk: gegrilde vis, consommé
• Beter vermijden tenzij restaurant kan aanpassen

Indiaas (moeilijk)

• Veel gerechten bevatten veel olie, ghee en kokosmelk
• Mogelijk: tandoori (gegrild), enkele vegetarische currys
• Vraag altijd hoe het bereid wordt
• Let op: ook "lichte" curry's kunnen vet bevatten

Wat en hoe bestellen

Goede keuzes

• Gegrild: kip, vis, vlees zonder saus
• Gestoomd: vis, groenten, dim sum
• Gekookt: pasta met tomatensaus, rijstgerechten
• Geroosterd uit de oven: zonder toegevoegde olie
• Gepocheerd: vis, ei

Vragen om aan te passen

• "Kan dit zonder boter of olie bereid worden?"
• "Kan ik de saus apart krijgen?"
• "Kan ik in plaats van friet extra groenten krijgen?"
• "Kan de salade zonder dressing, alleen citroensap?"
• "Kan de vis gestoomd in plaats van gebakken?"

Wat vermijden

• Alles gefrituurde (friet, bitterballen, gefrituurde snacks)
• Room- en kaassauzen
• Gebakken gerechten in boter
• Vette vleeswaren en paté
• Mayonaise en vette dressings
• Nagerechten met room, ijs of chocola

Nagerecht opties

• Sorbet of waterijs
• Vers fruit
• Meringue
• Koffie of thee
• Of: sla het over, geniet van de koffie

Fastfood en ketens

Algemene tips

• Fastfood is meestal erg vetrijk
• Vermijd het zoveel mogelijk
• Als het niet anders kan: maak slimme keuzes

Betere keuzes bij fastfood

• Subway: sandwich op wit brood met magere kip of kalkoen, veel groenten, geen saus of alleen mosterd
• Sushi keten: sushi, sashimi, edamame (beperkt)
• Saladebar: salade zonder dressing, met gegrilde kip
• Bakker: wit broodje met magere beleg

Vermijden

• Hamburgers, pizza, kebab
• Alles gefrituurde
• Alle vette sauzen
• Milkshakes en frisdrank

Bij vrienden en familie

Communicatie vooraf

• Wees eerlijk: vertel wat je wel en niet kunt eten
• Leg uit zonder drama: "Ik moet vanwege mijn alvleesklier vetarm eten"
• Bied aan iets mee te nemen: zo weet je zeker dat er iets is dat je kunt eten
• Geen details nodig: je hoeft niet alles uit te leggen
• Bedank ze: waardeer hun begrip en moeite

Als de gastheer vraagt wat je kunt eten

Geef concrete voorbeelden:

• "Gegrilde kip of vis zonder boter is perfect"
• "Gekookte aardappelen en groenten vind ik heerlijk"
• "Pasta met tomatensaus is ideaal"
• "Salade zonder dressing, met citroensap"
• "Geen gefrituurde dingen en geen vette sauzen"

Makkelijke bijdragen om mee te nemen

• Grote salade (met dressing apart)
• Gegrilde kipspiesjes
• Fruit salade
• Magere wraps met groenten en kalkoen
• Sorbet als nagerecht

Borrels en buffetten

Strategie

• Eet vooraf iets kleins als je niet weet wat er is
• Scan eerst het buffet voor geschikte opties
• Blijf bij de groenten en magere opties
• Neem kleine porties om te proeven
• Focus op de mensen, niet op het eten

Wat je meestal wel kunt eten

• Groentesticks met hummus (beperkt, hummus bevat vet)
• Tomaten-mozzarella (zonder mozzarella of heel weinig)
• Gegrilde groenten
• Magere plakjes kalkoen of kipfilet
• Rijstwafels of crackers met magere toppings
• Fruit

Vermijden

• Alle gefrituurde hapjes (bitterballen, kroketten, springrolls)
• Kaasplateaus
• Worstjes
• Chips en nootjes
• Vette dips

Drinken bij uit eten

Alcohol: absoluut vermijden

• Alcohol is zeer schadelijk voor je alvleesklier
• Kan acute pancreatitis veroorzaken
• Geen enkele hoeveelheid is veilig
• Dit geldt voor alle soorten alcohol

Goede alternatieven

• Water (met of zonder koolzuur)
• Verse muntthee
• Verse thee of koffie
• Vers geperst vruchtensap (beperkt vanwege suiker)
• Alcoholvrije cocktails (vraag naar suikergehalte)

Omgaan met druk om te drinken

• "Ik drink niet, medische redenen"
• "Ik neem liever iets fris"
• "Ik ben de aangewezen bestuurder vanavond"
• Je hoeft niet alles uit te leggen
• Echte vrienden respecteren je keuze

Enzymsupplementen niet vergeten

Altijd bij je hebben

• Stop enzymen in je tas, jas of auto
• Neem ruim voldoende mee
• Stel herinnering in op telefoon
• Vertel reisgenoten dat je ze moet nemen

Wanneer innemen

• Direct voor of aan het begin van de maaltijd
• Bij onbekende gerechten: neem aan de veilige kant
• Bij meerdere gangen: mogelijk bij elke gang
• Bespreek met je arts hoe te doseren

Als het mis gaat

Je hebt toch iets vets gegeten

• Niet in paniek raken
• Stop met eten zodra je het merkt
• Drink water
• Ga naar huis als je je niet goed voelt
• Ga de volgende dag terug naar je normale dieet

Klachten na uit eten

• Rust en ontspan
• Eet de volgende dag heel licht
• Drink voldoende water
• Bij aanhoudende klachten: neem contact op met je arts

Leer ervan

• Wat ging er mis?
• Welk gerecht was te vet?
• Hoe kun je dit voorkomen?
• Noteer dit voor de toekomst

Samenvatting

• Uit eten is mogelijk met goede voorbereiding en keuzes
• Bel restaurants vooraf en leg je situatie uit
• Kies geschikte keukens: Japans, Grieks, sommige Chinese restaurants
• Vraag om aanpassingen: zonder boter, saus apart, extra groenten
• Vermijd alles gefrituurde, room- en kaassauzen
• Bij vrienden: communiceer vooraf wat je kunt eten
• Vergeet je enzymen nooit
• Drink geen alcohol - dit is essentieel
• Focus op de gezelligheid, niet alleen op het eten

Gerelateerde pagina's

• Voeding overzicht
• Voedingstips
• Feestdagen en dieet
• Vetarm eten
• Weekmenu pancreatitis
• Alcohol en alvleesklier

Bronnen

• Maag Lever Darm Stichting - Praktische tips uit eten
• Nederlandse Vereniging van Diëtisten - Sociaal eten met dieet
• Pancreatitis patiëntenvereniging - Ervaringen en tips