GLP-1 medicijnen en galstenen
Medische disclaimer: Bij plotselinge buikpijn rechtsboven, met of zonder koorts, neem direct contact op met je arts of huisartsenpost.
Galstenen zijn een bekende complicatie bij snel gewichtsverlies, ongeacht de methode. Omdat GLP-1 medicijnen effectief zijn voor afvallen, is het risico op galstenen verhoogd. In dit artikel leggen we uit waarom dit gebeurt en hoe je het risico kunt verminderen.
Waarom verhoogt snel afvallen het risico?
Het gaat niet om de GLP-1 medicijnen zelf, maar om het snelle gewichtsverlies:
Mechanisme
- Mobilisatie van vetreserves: Bij afvallen komt cholesterol uit vetweefsel vrij
- Hogere cholesterolconcentratie in gal: De lever scheidt dit cholesterol uit via gal
- Minder galcontracties: Door minder eten wordt de galblaas minder vaak geleegd
- Galstenen vormen: Het cholesterol kan kristalliseren tot stenen
Risicofactoren
- Snel gewichtsverlies (>1,5 kg per week)
- Zeer laag-calorisch dieet
- Vrouwelijk geslacht
- Leeftijd boven 40
- Eerdere galstenen of galblaasproblemen
- Familiegeschiedenis van galstenen
Hoe vaak komen galstenen voor?
In studies met GLP-1 medicijnen:
| Studie | Galblaasproblemen |
|---|---|
| STEP-studies (semaglutide) | 2-3% vs 1% placebo |
| SURMOUNT (tirzepatide) | ~2% galblaas-events |
Het risico is verhoogd maar relatief klein. De meeste galstenen geven geen klachten.
Symptomen van galstenen
Galsteenkoliek
- Plotselinge, hevige pijn rechtsboven in de buik
- Pijn kan uitstralen naar rug of rechterschouder
- Duurt 15 minuten tot enkele uren
- Vaak na vetrijke maaltijd
- Misselijkheid en braken
Galblaasontsteking (cholecystitis)
- Aanhoudende pijn rechtsboven
- Koorts
- Misselijkheid en braken
- Drukpijn bij aanraken
Spoedgeval: Bij aanhoudende buikpijn met koorts of geelzucht (gele huid/ogen) direct naar de spoedeisende hulp.
Preventie van galstenen
Eetgewoonten
- Niet te weinig vet: Enig vet in de voeding stimuleert galblaaslediging
- Regelmatig eten: Drie maaltijden per dag, ook al heb je weinig trek
- Niet te snel afvallen: Streef naar maximaal 0,5-1 kg per week
- Vezelrijk eten: Kan helpen cholesterolniveaus te reguleren
Medicamenteuze preventie
Bij hoog risico kan je arts overwegen:
- Ursodeoxycholzuur: Voorkomt galsteenvorming
- Wordt soms voorgeschreven bij bariatrische chirurgie
- Niet standaard bij GLP-1 gebruik
Behandeling van galstenen
Geen klachten
Galstenen zonder klachten hoeven vaak niet behandeld te worden. Afwachtend beleid met monitoring.
Bij klachten
- Galblasverwijdering (cholecystectomie): Standaardbehandeling
- Meestal laparoscopisch (kijkoperatie)
- Je kunt prima leven zonder galblaas
GLP-1 stoppen?
Bij galblaasklachten moet je met je arts bespreken of je GLP-1 tijdelijk of definitief moet stoppen. Dit hangt af van de ernst en of je geopereerd wordt.
Pancreatitis door galstenen
Galstenen kunnen de afvoer van de alvleesklier blokkeren en pancreatitis veroorzaken. Dit is relevant voor bezoekers van Alvleesklier.eu:
- Galstenen zijn de belangrijkste oorzaak van acute pancreatitis
- Symptomen: ernstige buikpijn, misselijkheid, braken
- Vereist ziekenhuisopname
- Meer informatie op biliaire pancreatitis
Gerelateerde informatie
Laatst bijgewerkt: