Endo-echografie (EUS) van de alvleesklier

Medische disclaimer: de informatie op deze pagina is uitsluitend bedoeld als algemene voorlichting. Het vervangt op geen enkele wijze het advies van een arts of andere gekwalificeerde zorgverlener. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een medisch professional.

Endo-echografie, ook wel endoscopische echografie of EUS genoemd, combineert endoscopie met echografie. Een kleine echokop aan het uiteinde van een flexibele slang wordt via je mond ingebracht. Omdat de echokop heel dicht bij de alvleesklier komt, zijn zeer gedetailleerde beelden mogelijk. Op deze pagina lees je wanneer EUS wordt gebruikt en wat je kunt verwachten.

Wat is endo-echografie?

Endo-echografie (EUS) is een gespecialiseerd onderzoek waarbij een endoscoop met een ingebouwde echokop wordt gebruikt. De endoscoop wordt via je mond, slokdarm en maag tot aan je twaalfvingerige darm gebracht. Omdat de echokop zich dan direct naast de alvleesklier bevindt, kan deze zeer gedetailleerde beelden maken.

Het grote voordeel van EUS boven gewone echografie is dat er geen darmen of vet in de weg zitten. De echokop ligt tegen de darmwand aan, op slechts enkele centimeters van de alvleesklier. Hierdoor zijn zelfs hele kleine afwijkingen te zien.

Wanneer wordt EUS gebruikt?

EUS wordt ingezet in verschillende situaties:

Opsporen van kleine tumoren

EUS is uitstekend geschikt voor het detecteren van kleine alvleesklierkanker tumoren die op CT of MRI nog niet zichtbaar zijn. Het kan tumoren al opsporen vanaf enkele millimeters grootte.

Karakteriseren van cysten

Bij cysten in de alvleesklier kan EUS helpen bepalen om wat voor soort cyste het gaat. De arts kan de wanddikte beoordelen, kijken of er vaste delen in de cyste zitten, en of de cyste verbonden is met de alvleeskliergang. Ook kan tijdens EUS vocht uit de cyste worden afgenomen voor onderzoek (FNA - fine needle aspiration).

Stadiëring van kanker

Als er alvleesklierkanker is gevonden, kan EUS helpen bepalen hoe ver de tumor is uitgebreid. Het kan laten zien:

  • Hoe diep de tumor in de alvleesklier zit
  • Of bloedvaten zijn aangetast
  • Of lymfeklieren vergroot zijn

Deze informatie is cruciaal om te bepalen of een operatie mogelijk is.

Biopsie nemen

Via EUS kan de arts een biopsie nemen van verdachte afwijkingen. Met een dunne naald door de darmwand heen wordt weefsel afgenomen uit de alvleesklier. Omdat de arts de naald realtime op het echo-scherm ziet, kan zeer gericht worden geprikt.

Chronische pancreatitis

Bij chronische pancreatitis kan EUS vroege veranderingen laten zien die op andere scans nog niet zichtbaar zijn. Het kan ook helpen om complicaties zoals pseudocysten beter te beoordelen.

Drainage van cysten en abcessen

EUS kan ook therapeutisch ingezet worden. Via de endoscoop kunnen drains worden geplaatst om pseudocysten of abcessen te laten leeglopen in de maag of darm.

Voorbereiding

De voorbereiding op EUS lijkt op die voor een ERCP:

  • Nuchter zijn - Minimaal 6 uur niets eten of drinken voor de procedure
  • Medicijnen - Bespreek met je arts of je medicijnen moet aanpassen, vooral bloedverdunners als er een biopsie wordt gepland
  • Begeleiding - Zorg dat iemand je kan brengen en ophalen, want je krijgt verdoving
  • Verwijsbrief en informatie - Neem deze mee naar je afspraak

Tijdens het onderzoek

Een EUS duurt meestal 30 tot 60 minuten. Het verloop is als volgt:

  1. Verdoving - Je krijgt een roesje via een infuus (bewuste sedatie). Je bent slaperig maar niet helemaal onder narcose
  2. Positie - Je ligt op je linker zij
  3. Endoscoop inbrengen - Via je mond wordt de endoscoop met echokop ingebracht tot aan je twaalfvingerige darm
  4. Beelden maken - De arts maakt echo-beelden van de alvleesklier en omliggende structuren
  5. Biopsie indien nodig - Als er een biopsie wordt genomen, voel je daar door de verdoving niets van
  6. Drainage indien nodig - Bij therapeutische EUS kan een drain worden geplaatst

Door de verdoving heb je weinig tot geen ongemak tijdens het onderzoek.

Na het onderzoek

Na de EUS kom je bij in de verkoeverkamer. Dit duurt meestal 1-2 uur. Instructies na EUS:

  • Niet autorijden de eerste 24 uur
  • Iemand moet je thuis begeleiden
  • Beginnen met lichte voeding
  • Rust houden

Lichte keelpijn en een opgeblazen gevoel zijn normaal en verdwijnen binnen een dag.

Risico's

EUS is over het algemeen veilig, maar heeft enkele risico's:

Bij diagnostische EUS (zonder biopsie)

  • Keelpijn
  • Reactie op verdoving
  • Zeer zelden: perforatie van maag of darm

Bij EUS met biopsie

  • Pancreatitis (1-2% kans)
  • Bloeding (zeldzaam)
  • Infectie (zeldzaam)
  • Lekkage van cyste-inhoud

Waarschuwingssignalen

Neem contact op met het ziekenhuis bij:

  • Hevige buikpijn
  • Koorts boven 38,5°C
  • Braken van bloed
  • Zwarte ontlasting

Resultaten

Direct na de procedure kan de arts vaak al eerste bevindingen delen. Als er een biopsie is genomen, moet het weefsel in het lab onderzocht worden. Dit duurt meestal enkele dagen tot een week. Je arts bespreekt de definitieve uitslag en eventuele vervolgstappen met je.

Voor- en nadelen

Voordelen van EUS

  • Zeer gedetailleerde beelden van de alvleesklier
  • Detectie van kleine afwijkingen
  • Mogelijkheid om gericht biopsieën te nemen
  • Kan ook therapeutisch ingezet worden
  • Minder röntgenstraling dan CT

Nadelen van EUS

  • Invasieve procedure met verdoving
  • Risico op complicaties, vooral bij biopsie
  • Vereist gespecialiseerde expertise
  • Niet in elk ziekenhuis beschikbaar
  • Duurt langer dan gewone echografie

Conclusie

Endo-echografie is een waardevol hulpmiddel voor het diagnosticeren van alvleesklieraandoeningen. Door de combinatie van endoscopie en echografie zijn zeer gedetailleerde beelden mogelijk. Het is vooral nuttig voor het opsporen van kleine tumoren, het beoordelen van cysten en het nemen van gerichte biopsieën. Hoewel het een invasievere procedure is dan gewone echografie of CT, levert het vaak cruciale informatie op die anders niet verkregen kan worden.

Gerelateerde pagina's

Bronnen

  • European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE)
  • American Society for Gastrointestinal Endoscopy (ASGE)
  • Nederlandse Vereniging voor Maag-Darm-Leverartsen (NVMDL)
  • UpToDate - Endoscopic ultrasound

Laatst bijgewerkt: