Symptomen van alvleesklierkanker: wat moet je opvallen?

Waarom treden symptomen vaak laat op?

Er zijn verschillende redenen waarom alvleesklierkanker vaak pas laat wordt ontdekt:

• Locatie - De alvleesklier ligt diep in de buik, achter de maag. Tumoren zijn daarom niet van buitenaf te voelen
• Geen zenuwuiteinden - De alvleesklier zelf heeft weinig pijnzenuwen, waardoor een tumor pas pijn veroorzaakt als hij groot is of tegen andere organen aangroeit
• Ruimte om te groeien - Er is veel ruimte in de buik, waardoor een tumor kan groeien zonder direct problemen te geven
• Vage klachten - De eerste symptomen zijn vaak zo algemeen dat ze aan veel andere, minder ernstige aandoeningen kunnen liggen

Dit maakt het extra belangrijk om goed naar je lichaam te luisteren en bij aanhoudende klachten altijd contact op te nemen met je huisarts.

Vroege symptomen (vaak vaag)

De eerste symptomen van alvleesklierkanker zijn helaas vaak zo vaag dat ze gemakkelijk over het hoofd worden gezien of aan iets anders worden toegeschreven. Toch kunnen ze de eerste aanwijzingen zijn:

Vage buikpijn

Een aanhoudend, knagend gevoel in de bovenbuik is een van de meest voorkomende vroege symptomen. De pijn kan:

• Zich bevinden in het midden of links in de bovenbuik
• Aanhouden of komen en gaan
• Erger worden na het eten
• Moeilijk te lokaliseren zijn
• Beschreven worden als een drukkend of zwaar gevoel

Rugpijn

Ongeveer 70% van de patiënten heeft op een gegeven moment last van rugpijn. Deze pijn:

• Bevindt zich vaak in het midden of linkerkant van de rug
• Kan erger worden bij liggen en verbeteren bij vooroverbuigen
• Wordt vaak aangezien voor spierklachten of artrose
• Kan uitstralen naar de schouderbladen
• Is vaak aanhoudend en niet gerelateerd aan beweging

Onverklaarbaar gewichtsverlies

Gewichtsverlies zonder duidelijke reden is een belangrijk alarmsymptoom. Je kunt afvallen doordat:

• Je minder eetlust hebt
• De tumor veel energie verbruikt
• Je lichaam voedingsstoffen minder goed opneemt
• Je misselijk bent en minder kunt eten

Gewichtsverlies van meer dan 5% van je lichaamsgewicht zonder dat je erop let, is altijd een reden om naar de huisarts te gaan.

Verminderde eetlust

Veel mensen met alvleesklierkanker hebben minder trek in eten. Dit kan komen doordat:

• De tumor druk uitoefent op de maag
• Verteringsenzymen niet goed kunnen worden afgegeven
• Je je vol voelt na een kleine hoeveelheid voedsel
• Bepaalde geuren of smaken onaangenaam worden

Vermoeidheid

Chronische vermoeidheid kan een vroeg teken zijn. Dit kan komen door:

• De tumor die energie verbruikt
• Bloedarmoede door bloedverlies
• Slechte voedingsopname
• Veranderde stofwisseling

Misselijkheid en braken

Een ongemakkelijk gevoel in de maag, vooral na het eten, kan een vroeg symptoom zijn. Dit ontstaat doordat:

• De tumor druk uitoefent op de maag of twaalfvingerige darm
• De doorgang van voedsel wordt belemmerd
• Verteringsenzymen niet goed werken

Latere symptomen (meer specifiek)

Naarmate de tumor groeit of uitzaait, worden de symptomen vaak duidelijker en specifieker. Deze klachten zijn vaak de reden dat mensen naar de huisarts gaan:

Geelzucht (icterus)

Dit is een van de meest opvallende symptomen van alvleesklierkanker, vooral bij tumoren in de kop van de alvleesklier. Geelzucht ontstaat doordat de tumor de galgang afknijpt, waardoor gal niet kan wegstromen. Je kunt herkennen aan:

• Gele huid en ogen - Het wit van je ogen wordt geel, gevolgd door je huid
• Donkere urine - Je urine wordt bruinachtig van kleur, als thee of cola
• Lichtgekleurde ontlasting - Je ontlasting wordt grijsachtig of kleigrijs doordat er geen gal meer in zit
• Jeuk - Intense jeuk over het hele lichaam door galzouten die zich ophopen in de huid

Geelzucht is altijd een reden om direct contact op te nemen met je huisarts. Hoewel het ook andere oorzaken kan hebben (zoals galstenen), moet het altijd serieus worden genomen.

Ernstige jeuk

Veel patiënten met alvleesklierkanker ervaren hevige jeuk, vaak voor de geelzucht zichtbaar wordt. De jeuk:

• Is over het hele lichaam
• Wordt erger 's nachts
• Reageert niet goed op gewone jeukstillende middelen
• Kan zo erg zijn dat het de slaap verstoort

Verslechtering van diabetes

Alvleesklierkanker kan de insulineproductie verstoren, wat leidt tot diabetes. Let op als:

• Je plotseling diabetes ontwikkelt op latere leeftijd (boven 50 jaar)
• Bestaande diabetes plotseling moeilijker te controleren is
• Je meer dorst hebt en vaker moet plassen
• Je onverklaard gewicht verliest ondanks goede eetlust

Nieuw ontstane diabetes bij mensen boven de 50 zonder risicofactoren kan een vroeg teken zijn van alvleesklierkanker en verdient aandacht.

Vettige ontlasting (steatorrhea)

Als de alvleesklier niet genoeg verteringsenzymen produceert, kan je lichaam vetten niet goed verteren. Dit leidt tot:

• Ontlasting die blijft drijven en moeilijk weg te spoelen is
• Glanzende, vettige of olieachtige ontlasting
• Lichtgekleurde ontlasting
• Een onaangename, doordringende geur
• Vaker naar het toilet moeten

Opgezette buik

Bij gevorderde alvleesklierkanker kan zich vocht ophopen in de buik (ascites). Dit leidt tot:

• Een zichtbaar opgezette buik
• Gevoel van spanning in de buik
• Kortademigheid doordat het vocht tegen het middenrif drukt
• Snelle toename van je buikomvang

Bloedklonters

Mensen met alvleesklierkanker hebben een verhoogd risico op trombose (bloedklonters). Symptomen zijn:

• Pijnlijke, gezwollen been (diepe veneuze trombose)
• Plotselinge kortademigheid en pijn op de borst (longembolie)
• Rode, warme huid boven de aangetaste ader

Dit is een medische noodsituatie die direct behandeld moet worden.

Symptomen afhankelijk van de locatie

De locatie van de tumor in de alvleesklier beïnvloedt welke symptomen je ervaart:

Tumor in de kop van de alvleesklier (60-70% van de gevallen)

• Geelzucht treedt vaak vroeg op omdat de galgang snel wordt afgeklemd
• Donkere urine en lichte ontlasting
• Jeuk
• Pijn in de rechterbovenbuik
• Misselijkheid en braken door druk op de twaalfvingerige darm

Deze tumoren worden vaak iets eerder ontdekt doordat geelzucht opvalt.

Tumor in het lichaam of de staart (30-40% van de gevallen)

• Rugpijn is vaak het eerste symptoom
• Buikpijn linksboven of in het midden
• Gewichtsverlies
• Minder vaak geelzucht (alleen bij grotere tumoren)
• Verslechtering van diabetes

Deze tumoren worden vaak later ontdekt omdat ze minder specifieke symptomen geven.

Wanneer moet je naar de huisarts?

Het is belangrijk om te weten wanneer je symptomen serieus genoeg zijn om medische hulp te zoeken. Neem contact op met je huisarts als je:

Direct (binnen 24 uur)

• Geelzucht ontwikkelt (gele huid of ogen)
• Plotseling erge pijn in de buik hebt
• Bloed braakt of zwarte ontlasting hebt
• Tekenen van trombose hebt (gezwollen, pijnlijk been)

Binnen enkele dagen

• Aanhoudende buikpijn of rugpijn die niet weggaat
• Onverklaard gewichtsverlies van meer dan 5 kilo
• Blijvend verminderde eetlust
• Aanhoudende misselijkheid en braken
• Plotselinge diabetes op latere leeftijd
• Vettige ontlasting die aanhoudt
• Ernstige, aanhoudende jeuk

Extra alert bij risicofactoren

Wees extra alert op symptomen als je:

• Rookt of gerookt hebt
• Overgewicht hebt
• Chronische pancreatitis hebt
• Familieleden hebt met alvleesklierkanker
• Een erfelijke aanleg hebt (bijvoorbeeld BRCA2-mutatie)
• Langdurige diabetes hebt

Meer informatie over risicofactoren voor alvleesklierkanker.

Symptomen kunnen ook andere oorzaken hebben

Het is belangrijk om te beseffen dat alle genoemde symptomen ook bij andere, veel voorkomende en minder ernstige aandoeningen kunnen voorkomen:

• Buikpijn - Kan ook wijzen op maagklachten, galstenen, pancreatitis of darmproblemen
• Rugpijn - Is meestal gerelateerd aan spier- of gewrichtsklachten
• Gewichtsverlies - Kan vele oorzaken hebben, waaronder stress, schildklieraandoeningen of depressie
• Geelzucht - Komt vaker voor door galstenen, hepatitis of andere leveraandoeningen
• Vermoeidheid - Kan wijzen op bloedarmoede, slaaptekort of andere aandoeningen

Laat je daarom niet meteen afschrikken, maar neem wel contact op met je huisarts bij aanhoudende klachten. Alleen een arts kan de juiste diagnose stellen.

Veelgestelde vragen

Hoe vroeg kun je alvleesklierkanker opmerken?

Helaas treden de eerste symptomen vaak pas op als de tumor al een tijdje groeit. Sommige mensen hebben maandenlang vage klachten voordat de diagnose wordt gesteld. Alleen bij tumoren in de kop die vroeg geelzucht veroorzaken, kan de diagnose soms eerder worden gesteld.

Is buikpijn bij alvleesklierkanker constant of komt en gaat het?

Dit verschilt per persoon. Bij sommigen is de pijn constant aanwezig, bij anderen komt en gaat het. De pijn kan erger worden na het eten of bij liggen. Aanhoudende of terugkerende buikpijn die niet wegaat, verdient altijd aandacht.

Heb je altijd geelzucht bij alvleesklierkanker?

Nee, niet iedereen met alvleesklierkanker krijgt geelzucht. Het komt vooral voor bij tumoren in de kop van de alvleesklier (ongeveer 80% van deze patiënten). Bij tumoren in het lichaam of de staart is geelzucht minder gebruikelijk.

Kun je alvleesklierkanker hebben zonder symptomen?

Ja, in de vroege stadia kan alvleesklierkanker zonder symptomen verlopen. Dit is een van de redenen waarom de ziekte vaak pas in een laat stadium wordt ontdekt. Soms wordt een tumor bij toeval gevonden tijdens onderzoek voor iets anders.

Meer informatie

Wil je meer weten over alvleesklierkanker? Bekijk ook deze pagina's:

• Algemene informatie over alvleesklierkanker
• Risicofactoren voor alvleesklierkanker
• Hoe wordt alvleesklierkanker gediagnosticeerd?
• Behandeling van alvleesklierkanker
• Verschillende soorten alvleesklierkanker