Symptomen van pancreatitis

Hoofdsymptoom: buikpijn

Buikpijn is het meest kenmerkende symptoom van pancreatitis. De pijn heeft specifieke kenmerken die helpen bij het herkennen van een alvleesklierontsteking.

Waar zit de pijn?

• Bovenbuik - meestal in het midden of aan de linkerkant
• Net onder het borstbeen - in het gebied tussen de ribben
• Uitstralend naar de rug - vaak tussen de schouderbladen
• Soms naar de zij - links of rechts

Hoe voelt de pijn?

Mensen beschrijven de pijn van pancreatitis op verschillende manieren:

• Doorborend of snijdend
• Constant aanwezig (niet krampachtig)
• Diep en intens
• Als een band die rond de buik en rug zit
• Ondraaglijk hevig

Wat maakt de pijn erger?

• Eten - vooral vette of zware maaltijden
• Liggen op de rug - de pijn neemt toe
• Beweging - diep ademhalen, lopen
• Alcohol - verergert de pijn aanzienlijk

Wat vermindert de pijn?

• Voorover leunen - met opgetrokken knieën
• Zitten in foetushouding - met knieën naar de borst
• Niet eten - nuchter blijven kan pijn verminderen

Symptomen van acute pancreatitis

Bij acute pancreatitis ontstaan de symptomen plotseling en zijn ze meestal heftig.

Belangrijkste symptomen

• Hevige, plotselinge buikpijn - begint vaak na het eten of drinken
• Misselijkheid en braken - vaak aanhoudend en zonder verlichting
• Koorts - temperatuur boven 38°C
• Snelle hartslag - meer dan 100 slagen per minuut
• Opgezette buik - door ontstekingsvocht
• Gevoelige buik - pijn bij aanraking

Bij ernstige acute pancreatitis

Als de pancreatitis ernstig is, kunnen extra symptomen ontstaan:

• Lage bloeddruk - duizeligheid bij opstaan
• Kortademigheid - moeite met ademhalen
• Verwardheid - veranderd bewustzijn
• Verminderd plassen - weinig urine
• Koude, klamme huid - teken van shock
• Blauwe verkleuring - rond de navel (Cullen teken) of flanken (Grey Turner teken)
• Geelzucht - gele verkleuring van huid en ogen

Deze symptomen duiden op complicaties en vragen om acute medische zorg op de intensive care.

Symptomen van chronische pancreatitis

Bij chronische pancreatitis ontwikkelen de symptomen zich geleidelijk en variëren in intensiteit.

Terugkerende buikpijn

De pijn bij chronische pancreatitis kan zich op verschillende manieren uiten:

• Terugkerende aanvallen - periodes met hevige pijn afgewisseld met pijnvrije periodes
• Constante pijn - aanhoudende, doffe pijn in de bovenbuik
• Wisselende intensiteit - van mild tot ondraaglijk
• Erger na maaltijden - vooral na vet eten

Bij sommige mensen vermindert de pijn in een laat stadium. Dit heet "burn out" van de alvleesklier en gebeurt doordat de zenuwuiteinden beschadigd raken.

Verteringsproblemen

Als de alvleesklier te weinig spijsverteringsenzymen maakt, ontstaan specifieke klachten:

Steatorrroe (vettige ontlasting)

• Glanzende, vettige ontlasting
• Drijvende ontlasting (blijft drijven in de wc)
• Zeer onaangename geur
• Lichtgekleurde ontlasting
• Moeilijk weg te spoelen

Andere verteringsproblemen

• Diarree - dunne, frequente ontlasting
• Buikkrampen - vooral na het eten
• Opgeblazen gevoel - veel gas in de darmen
• Winderigheid - vaak met onaangename geur
• Misselijkheid - vooral na maaltijden

Gewichtsverlies

Ongewenst gewichtsverlies komt vaak voor bij chronische pancreatitis:

• Geleidelijk verlies over maanden tot jaren
• Ondanks normale eetlust en voedselinname
• Door slechte opname van voedingsstoffen
• Kan leiden tot ondervoeding

Diabetes (suikerziekte)

Bij gevorderde chronische pancreatitis kunnen symptomen van diabetes ontstaan:

• Toegenomen dorst - steeds behoefte aan drinken
• Frequent plassen - vooral 's nachts
• Vermoeidheid - gebrek aan energie
• Wazig zien - door wisselende bloedsuikers
• Trage wondgenezing
• Tintelingen - in handen en voeten

Algemene symptomen

• Chronische vermoeidheid
• Algemeen ziektegevoel
• Verminderde eetlust
• Depressieve gevoelens
• Verminderde kwaliteit van leven

Verschil in symptomen

De symptomen van acute en chronische pancreatitis overlappen gedeeltelijk, maar er zijn duidelijke verschillen:

Alarmsymptomen: wanneer direct naar de dokter?

Sommige symptomen vragen om directe medische zorg. Bel 112 of ga naar de spoedeisende hulp bij:

Acute noodsituaties

• Hevige, plotselinge buikpijn - vooral als deze niet afneemt
• Buikpijn met aanhoudend braken - waardoor je niet kunt drinken
• Tekenen van shock - koude huid, snelle hartslag, verwardheid, lage bloeddruk
• Ernstige kortademigheid - moeite met ademhalen
• Blauwe verkleuring - rond navel of flanken
• Zeer hoge koorts - boven 39,5°C met rillingen
• Geelzucht - gele huid en ogen met pijn

Wanneer contact met huisarts?

Neem binnen 24 uur contact op met je huisarts bij:

• Aanhoudende pijn in de bovenbuik
• Pijn die uitstraalt naar de rug
• Pijn na alcoholgebruik
• Onverklaarbaar gewichtsverlies
• Vettige, stinkende ontlasting
• Aanhoudende diarree
• Symptomen van diabetes

Symptomen van complicaties

Pancreatitis kan complicaties veroorzaken met specifieke symptomen:

Geïnfecteerde necrose

• Hoge koorts met rillingen
• Toenemende buikpijn
• Verslechtering na aanvankelijke verbetering
• Algemeen zeer ziek voelen

Pseudocysten

• Voelbare bobbel in de buik
• Aanhoudende buikpijn
• Vroeg vol gevoel bij eten
• Misselijkheid

Galwegobstructie

• Geelzucht (gele huid en ogen)
• Donkere urine
• Lichtgekleurde ontlasting
• Jeuk over het hele lichaam

Ondervoeding

• Extreme vermoeidheid
• Spierzwakte
• Droge huid en haar
• Verhoogde vatbaarheid voor infecties

Symptomen bijhouden

Het kan nuttig zijn om je symptomen bij te houden, vooral bij chronische pancreatitis. Dit helpt je arts om:

• De ernst van je klachten in te schatten
• Patronen te herkennen
• De effectiviteit van behandeling te beoordelen
• Aanpassingen in behandeling te overwegen

Wat kun je bijhouden?

• Pijn - intensiteit (schaal 1-10), locatie, duur, triggers
• Ontlasting - frequentie, consistentie, kleur, geur
• Gewicht - wekelijks wegen
• Eetpatroon - wat je eet en hoe je je daarna voelt
• Medicatie - wanneer en welke medicijnen je neemt
• Activiteiten - wat je wel en niet kunt doen

Gerelateerde onderwerpen

• Terug naar overzicht pancreatitis
• Acute pancreatitis
• Chronische pancreatitis
• Oorzaken van pancreatitis
• Diagnose van pancreatitis
• Behandeling van pancreatitis